De Arizona-regering voert sinds haar aantreden in januari 2025 een heftig totaal offensief. Lonen, pensioenen, werkloosheidsuitkeringen, ziekte-uitkeringen, publieke diensten, arbeidsrechten, sociaal overleg en syndicale vrijheden: niets wordt ontzien. Dit is geen kaasschaaf maar een kettingzaag. De besparingen lopen op in de tientallen miljarden en tikken en cours de route verder aan. Het enige waar niet op wordt bespaard, zijn de militaire uitgaven. Die ontploffen.

De mobilisaties tegen de Arizonaregering passen in de lange Belgische traditie van sociale strijd. Met één oog op het verleden en het andere op vandaag analyseren Jean Faniel en Kurt Vandaele de drijfveren achter de sociale woed tegen de Arizona-regering.

Negentien maanden verzet tegen de Arizona-regering. De balans van die acties gaat niet alleen over welke maatregelen al dan niet zijn goedgekeurd, maar ook over het nieuwe potentieel om invloed uit te oefenen op de geschiedenis.

De Arizona-coalitie voert een offensief tegen de ziekenfondsen: te rijk, te politiek, te weinig efficiënt. Achter dat discours schuilt een bredere strijd over solidariteit, marktwerking en wie er straks nog toegang heeft tot kwaliteitsvolle zorg.

Het spoor is een natuurlijk monopolie en een strategisch instrument om het hoofd te bieden aan grote uitdagingen: betaalbare mobiliteit voor iedereen, verkeersontlasting en de klimaatcrisis. Het gaat er niet om het spoor open te stellen voor concurrentie, maar om er de ruggengraat van de mobiliteit van morgen van te maken.

Onderwijsminister Demir spreekt van kwaliteit en excellentie. Maar wat ze tegen heel het onderwijsveld in doorduwt, spreekt een andere taal: een onderwijs dat de ongelijkheden in de samenleving reproduceert. Het kan anders.

Militair onderzoek, munitie, drones: onder het mom van geopolitieke noodsituaties, vrede en veiligheid pompt de Europese Unie sinds 2017 miljarden in een industrie die zij had gezworen nooit te zullen steunen.

Terwijl Europa volop militariseert onder het mom van de veiligheid, blijven de impact op het klimaat en de sociale gevolgen van die blinde koers grotendeels buiten schot in het publieke debat. Oorlog, fossiele brandstoffen en geopolitieke rivaliteit vormen een dubbele dreiging: voor de groene transitie én voor de levenskwaliteit van de werkende klasse.

Chris Kaspar de Ploeg plaatst de genocide in Palestina, de bombardementen op Iran en de militarisering in de VS en de EU in de langere geschiedenis van kapitalisme en imperialisme. “Fascisme en liberalisme zijn geen tegenpolen”.

Geen dekolonisatiestrijd of Andrée Blouin was erbij betrokken. Door haar tegenstanders werd ze getypeerd als “de gevaarlijkste vrouw van Afrika”. Ze adviseerde Lumumba en leidde de grootste Congolese vrouwenbeweging. Recensie van haar autobiografie.

Trump is zowel breuk als continuïteit. In eigen land wil hij de verworvenheden van de burgerrechtenrevolutie ongedaan maken en de onbelemmerde macht van het bedrijfsleven herstellen. In het buitenland hanteert hij dezelfde imperiale logica die ook elke regering vóór hem domineerde.

Belangrijke verjaardagen staan met stip genoteerd in de redactiekalender. Niet om een verjaardagskaart te schrijven, niet uit nostalgie maar om te herinneren en de balans op te maken met de blik vooruit. Niet de officiële balans van plechtige toespraken en journalistieke annalen. Maar de andere, die van de doorleefde werkelijkheid van de ‘gewone’ mensen en hun strijd voor een beter bestaan.

Toen de Amerikaanse kolonisten in 1776 hun onafhankelijkheid uitriepen, waren ze met amper 4 miljoen. Tegen 1830 was dat aantal al opgelopen tot 13 miljoen. In 1791 stelden Knox en Jefferson nog dat de inheemse bevolking recht had op haar grond en met rust gelaten moest worden. De druk van de kolonisten nam echter snel toe. Dat dreef de federale overheid ertoe om in 1803 Louisiana van Frankrijk te kopen en de oorspronkelijke bewoners gedwongen naar die nieuwe gebieden te verhuizen, terwijl hun eigen gronden werden opgekocht.

Sojourner Truth werd aan het einde van de 18e eeuw in slavernij geboren in wat toen een voormalige Nederlandse kolonie was. Zij belichaamde de 19e-eeuwse abolitionistische en feministische strijd in de Verenigde Staten.

Als de voormalige slaaf Frederick Douglass, intussen een erkend schrijver en uitgever, op 4 juli 1852 zijn speech houdt, leven er in de Verenigde Staten nog 3,2 miljoen mensen in slavernij. We bevinden ons dan een decennium voor de Burgeroorlog die tot de afschaffing van de slavernij zal leiden. Douglass is uitgenodigd om in New York te spreken voor de Ladies’ Anti-Slavery Society ter gelegenheid van de verjaardag van de Amerikaanse onafhankelijkheid.

Abraham Lincoln (1809-1865) groeide op in een kleine houten hut op een veld in Kentucky, maar verhuisde later naar Illinois waar hij het tot advocaat schopte. Zo trad hij toe tot de groeiende beroepsmiddenklasse in de noordelijke staten, waar de industrialisering een boost gaf aan de ontwikkeling van nieuwe sociale klassen. In het zuiden echter bleef de plantagelandbouw met slavenarbeid dominant. Terwijl radicale abolitionisten als John Brown en Harriet Tubman een slavenopstand wilden uitlokken, voelde Lincoln meer voor een gematigde en pragmatische strategie om de slavernij op grondwettelijke manier uit te bannen. In 1854 was hij één van de oprichters van de Republikeinse Partij met als eerste strijdpunt het verzet tegen de uitbreiding van de slavernij naar de nieuw opgerichte staten Kansas en Nebraska.

In 1873 brak paniek uit op Wall Street. De speculatiebubbel van de investeringen in spoorwegen stond op barsten, de aandeelkoersen maakten een duik naar beneden. In de nasleep gingen ook een aantal banken overkop. Maar in crisis schuilt ook opportuniteit, zeker voor wie geen scrupules kent. John D. Rockefeller, J.P. Morgan, Cornelius Vanderbilt en nog een handvol grote bankiers en industriëlen sloegen hun slag om de spoorwegmarkt onder elkaar te verdelen. Hun monopoliepositie misbruikten ze om de transporttarieven drastisch te verhogen.

Wit pak, flinke snor en wilde bos haar, sigaar in de hand en altijd voorzien van een droog gevoel voor humor. In de Verenigde Staten is het een klassiek archetype in cartoons, films en memes. En het verwijst naar Mark Twain (1835-1910), bij zijn dood door de New York Times uitgeroepen tot “de grootste humorist die het land ooit heeft voortgebracht”. Nobelprijswinnaar William Faulkner noemde hem “de vader van de Amerikaanse literatuur”. Twain schreef romans, essays en satire en was de meest gevraagde publieke spreker van zijn tijd.

Mary G. Harris Jones, geboren in 1837, kreeg van een openbaar aanklager de bijnaam “de gevaarlijkste vrouw van Amerika”. Vanwege haar activisme kreeg ze in verschillende Amerikaanse staten een toegangsverbod, en werd ze herhaaldelijk gearresteerd en opgesloten. Als vakbondsorganisator en lid van de Socialist Party of America stond ze in de frontlinie van de Amerikaanse mijnstakingen tijdens de eerste twee decennia van de 20e eeuw.

Eugene V. Debs is een van de belangrijkste figuren uit de Amerikaanse arbeidersgeschiedenis. Als voormalig volksvertegenwoordiger en vakbondsman richtte hij mee de Industrial Workers of the World op, een revolutionaire vakbond. Nadat hij in 1894 werd gearresteerd vanwege zijn steun aan een spoorwegstaking in Chicago, verliet hij de gevangenis als een overtuigd socialist. Nadien zou hij zich namens de Socialist Party of America vijf keer kandidaat stellen voor het presidentschap.

Langston Hughes, geboren in 1902, is een van de meest markante stemmen van de Harlem Renaissance, een bruisende Afro-Amerikaanse intellectuele en artistieke beweging in het New York van de jaren twintig. Als dichter, romanschrijver en toneelschrijver stelt hij de zwarte arbeidersklasse centraal, met een levendige taal geworteld in jazz en blues. Tijdens de anticommunistische heksenjacht wordt hij in 1953 opgeroepen voor de senaatscommissie van McCarthy.

Elizabeth Gurley Flynn, bijgenaamd “The Rebel Girl”, is een sleutelfiguur binnen het Amerikaanse syndicalisme, feminisme en communisme. Als organisator van de Industrial Workers of the World werkte ze vanaf 1936 samen met de Communistische Partij, waar ze in 1961 de eerste vrouwelijke voorzitter van werd. Nadat ze in 1952 werd veroordeeld wegens “anti-Amerikaanse activiteiten”, vocht ze — na een gevangenisstraf — met succes voor de teruggave van haar paspoort

Advocaat, atleet, zanger, acteur: Paul Robeson is het allemaal, maar bovenal is hij een activist. Als verdediger van het Sovjet-communisme en strijder tegen de Amerikaanse segregatie wordt hij in 1956 opgeroepen voor de HUAC. Hij staat dan al jarenlang op de radar van de overheid. Zijn paspoort, ingetrokken in 1950 voor een periode van acht jaar, wordt in 1958 hersteld na uitspraak van het Hooggerechtshof.

Als gerenommeerd fysicus heeft Albert Einstein zich nooit tot de wetenschap beperkt. Als pacifist tijdens de beide wereldoorlogen en verbannen door het nazisme, komt hij in de Verenigde Staten aan met uitgesproken politieke overtuigingen. Als openlijk socialist publiceert hij in 1949 Why Socialism?, waarin hij de anarchie van het kapitalisme en de effecten ervan op de democratie aan de kaak stelt. In datzelfde jaar ondertekent hij mee het Russell-Einsteinmanifest tegen kernwapens.

Als voormalig predikant van de Nation of Islam — een zwarte nationalistische beweging gebaseerd op de islam — breekt Malcolm X later met deze beweging, maar blijft hij wel moslim. Hij richt de Organisatie voor Afro-Amerikaanse Eenheid op met een ideologie van humanistisch panafrikanisme. Hij verdedigt het idee van een gewapende strijd tegen de racistische Amerikaanse regering. Hij was een voorstander van zelfbestuur voor Afro-Amerikanen. Hij werd in 1965 in Harlem vermoord

Martin Luther King Jr. (1929-1968) was een Amerikaanse dominee en leider van de burgerrechtenbeweging. Met geweldloze actie streed hij tegen rassenscheiding, discriminatie en sociale ongelijkheid. Zijn beroemde toespraak I Have a Dream werd een symbool van de strijd voor gelijke rechten. King verzette zich ook tegen armoede en de oorlog in Vietnam. In 1964 kreeg hij de Nobelprijs voor de Vrede. Hij werd vermoord in 1968

Angela Davis is filosoof, marxistisch activiste en een sleutelfiguur in de strijd voor burgerrechten in de Verenigde Staten. Als lid van de Communistische Partij en de Black Panthers werd ze in 1970 opgesloten op basis van volledig verzonnen beschuldigingen. Haar arrestatie groeide al snel uit tot een symbool van de politieke repressie in de VS. Na haar vrijspraak in 1972 wijdde ze haar leven aan de afschaffing van het gevangenissysteem, radicaal feminisme en antiracisme

Bernie Sanders werd in 1941 geboren in Brooklyn. Hij is een onafhankelijke Amerikaanse senator voor de staat Vermont en noemt zich “democratisch socialist”. In 2015 riep het Amerikaanse woordenboek Merriam-Webster ‘socialisme’ uit tot meest opgezochte woord van het jaar. Van zijn hand verschenen Our Revolution: A Future to Believe In (2016), It’s OK to Be Angry About Capitalism en Fight Oligarchy (2025), dit laatste ter ondersteuning van zijn gelijknamige tournee die meer dan 200.000 mense

De welvaartsstaat werd niet gecreëerd door een verlichte dialoog of door zogenaamde verstandige, gematigde politiek. Hij was het product van decennialange klassenstrijd, waarbij arbeiders via collectieve actie sociale rechten en bescherming afdwongen van het kapitaal.

De geschiedenis van de sociale zekerheid is het resultaat van een eeuw klassenstrijd. Ook vandaag wordt er gestreden om deze “ kathedraal van de arbeiders ” te beschermen , tegen hen die de geschiedenis willen herschrijven en voor het behoud van dit brok socialisme binnen het kapitalisme.