|
Op 16 juni 1918 hield Debs in de staat Ohio zijn beroemde anti-oorlogsrede. Dat leidde twee weken later, op grond van die beruchte Espionage Act, tot zijn arrestatie. Hij werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van tien jaar. Tijdens zijn proces deed hij geen enkele moeite om zijn overtuigingen te loochenen; integendeel, hij herhaalde ze vastberaden tijdens een nieuwe toespraak. Vanuit de gevangenis voerde hij in 1920 opnieuw campagne voor de presidentsverkiezingen, waarbij hij bijna een miljoen stemmen behaalde. In december 1921 kreeg hij uiteindelijk amnestie van president Harding. Voordat hij een bekend politiek activist werd, was Eugene V. Debs een vurig syndicalist. In 1893, te midden van een zware economische crisis, richtte hij de American Railway Union op. Hij werd een eerste keer veroordeeld vanwege zijn syndicale acties en verklaarde later dat hij net in de gevangenis een overtuigde socialist werd. Nadien groeide de socialistische partij onder zijn voorzitterschap uit tot een ware nationale beweging, met bijna 100.000 leden. Hoewel de partij populair was, werd ze al snel verscheurd door interne twisten. Prominente linkse figuren, zoals Ray Ginger en Susan Anthony, leverden kritiek omdat de partij het antiracisme en feminisme te weinig in haar strijd betrok. Debs wees die standpunten van de hand en stelde dat de arbeidersklasse verenigd moest blijven en dat de partij de gehele klasse diende te vertegenwoordigen, hoewel hij uiteraard de strijd tegen de segregatie van zwarte arbeiders steunde. Daarnaast keerde Debs zich tegen diegenen binnen Industrial Workers of the World die kozen voor een apolitiek syndicalisme dat geweld en sabotage predikte. Eugene Debs blijft tot op de dag van vandaag een inspirerend voorbeeld voor de Amerikaanse socialistische beweging. Het is dan ook geen toeval dat Zohran Mamdani, de nieuwe linkse burgemeester van New York, naar hem verwees in zijn overwinningsspeech: “Dank u, vrienden. De zon is vanavond misschien ondergegaan over onze stad, maar zoals Eugene Debs ooit zei: ‘Ik zie de dageraad gloren van een betere dag voor de mensheid.’” |
Spreken voor de wereld van de arbeid; pleiten voor de zaak van de mannen, vrouwen en kinderen die zwoegen; de werkende klasse dienen, dat is voor mij altijd een hoog voorrecht geweest, een plicht van liefde.
Ik ben net terug van een bezoek daar, waar drie van onze trouwste kameraden de prijs betalen voor hun toewijding aan de zaak van de werkende klasse. Net als velen van ons zijn ze zich gaan realiseren dat het extreem gevaarlijk is om het grondwettelijke recht op vrije meningsuiting uit te oefenen in een land dat zogenaamd vecht om democratie veilig te stellen in de wereld.
Terwijl ik vanmiddag tot u spreek, besef ik dat er bepaalde beperkingen zijn aan het recht van vrije meningsuiting. Ik moet buitengewoon voorzichtig en omzichtig zijn met wat ik zeg, en nog voorzichtiger en omzichtiger met hoe ik het zeg. Ik kan misschien niet alles zeggen wat ik denk, maar ik ga ook niets zeggen wat ik niet denk. Ik ben duizend keer liever een vrije ziel in de gevangenis dan een pluimstrijker en lafaard in de straten. Ze kunnen die jongens vastzetten, en anderen van ons, maar ze kunnen de socialistische beweging niet in de gevangenis steken. Die tralies scheiden hun lichamen van de onze, maar hun zielen zijn hier vanmiddag bij ons. Ze betalen de prijs die alle mensen in alle eeuwen van de geschiedenis betaalden voor het feit dat ze rechtop staan en proberen de weg vrij te maken voor betere omstandigheden voor de mensheid. Zonder de mannen en vrouwen die in het verleden de morele moed hadden om de gevangenis in te gaan, zouden we nog steeds in de jungle zitten. (…) Maar voordat ik verder ga in deze richting, wil ik even terugkomen op een stukje geschiedenis, waarin we volgens mij allemaal geïnteresseerd zijn.
In 1869 werd die grote oude strijder van de sociale revolutie, de oudere Liebknecht, gearresteerd en veroordeeld tot een gevangenisstraf van drie maanden vanwege zijn strijd, als socialist, tegen de keizer en zijn vazallen die Duitsland regeerden. Ondertussen brak de Frans-Pruisische oorlog uit. Liebknecht en Bebel waren de socialistische vertegenwoordigers in de Rijksdag. Zij waren de enige twee die de moed hadden om te protesteren tegen de inlijving van Elzas-Lotharingen bij Duitsland. Hiervoor werden ze veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf wegens hoogverraad; omdat deze leiders, deze voorlopers van de internationale socialistische beweging, zelfs in die vroege dagen, bijna vijftig jaar geleden, vochten tegen de keizer en zijn vazallen van Duitsland. Vanaf die dag tot op de dag van vandaag zijn ze tegen hen blijven vechten. Duizenden socialisten hebben in de Duitse gevangenissen gezeten vanwege hun heldhaftige strijd tegen de despotische heersende klasse van dat land.

Laten we iets verder gaan kijken. Weet je nog dat Theodore Roosevelt aan het eind van zijn tweede termijn als president naar Afrika ging om oorlog te voeren tegen een aantal van zijn voorouders ? Weet je nog dat hij aan het einde van zijn expeditie de hoofdsteden van Europa bezocht en dat hij door alle keizers en tsaren van de oude wereld werd vereerd en verheerlijkt ? Hij bezocht Potsdam toen de keizer daar was, en volgens de verslagen die in de Amerikaanse kranten werden gepubliceerd, waren hij en de keizer al snel zeer goed bevriend. Ze waren hilarisch intiem met elkaar en gaven elkaar schouderklopjes. Nadat Roosevelt de troepen van de keizer had geschouwd, werd hij, volgens dezelfde verslagen, heel enthousiast over de legioenen van de keizer en zei: “Als ik zo’n leger had, kon ik de wereld veroveren.” Hij kende de keizer toen net zo goed als hij hem nu kent. Hij wist dat hij de keizer was, het Beest van Berlijn. En toch liet hij zich vermaken door dat Beest van Berlijn, zat hij aan tafel bij het Beest van Berlijn, was hij boezemvrienden met het Beest van Berlijn. En terwijl Roosevelt koninklijk werd ontvangen door de Duitse keizer, stopte diezelfde keizer de leiders van de socialistische partij in de gevangenis, omdat ze tegen de keizer en de vazallen van Duitsland vochten. Roosevelt was de eregast in het witte huis van de keizer, terwijl de socialisten in de gevangenissen van de keizer zaten omdat ze tegen de keizer vochten. Wie vocht er toen voor democratie ? Roosevelt ? Roosevelt, die werd geëerd door de keizer, of de socialisten die in de gevangenis zaten op bevel van diezelfde keizer ? “Soort zoekt soort.”
De heersende klasse verklaart de oorlogen; de werkende klasse vecht ze altijd uit. De heersende klasse heeft alles te winnen en niets te verliezen, terwijl de werkende klasse niets te winnen en alles te verliezen heeft.
Toen de kranten meldden dat keizer Wilhelm en ex-president Theodore elkaar op het eerste gezicht herkenden, zich vanaf de eerste ontmoeting perfect bij elkaar op hun gemak voelden, gaven ze toe dat de claim van Theodore Roosevelt dat hij de vriend van het gewone volk en een voorvechter van de democratie is, geen steek houdt. Ze gaven toe dat ze verwant waren, dat ze veel op elkaar leken, dat hun ideeën en idealen ongeveer dezelfde waren. Als Theodore Roosevelt de grote voorvechter van de democratie is — de aartsvijand van de autocratie — wat had hij dan te zoeken als eregast van de Pruisische keizer ? Toen hij de keizer ontmoette en hem eer bewees onder de voorwaarden die hem werden opgelegd, was dat dan geen sterk bewijs dat hij zelf een keizer in hart en nieren was ? Nu, na te gast te zijn geweest bij keizer Wilhelm, het Beest van Berlijn, komt hij terug naar dit land en wil hij dat we tien miljoen mannen daarheen sturen om de keizer te vermoorden, om zijn voormalige vriend en maatje te vermoorden. Nogal vreemd, niet ? En toch is hij de patriot en zijn wij de verraders. Ik daag je uit om op deze aarde een socialist te vinden die ooit te gast was bij het Beest van Berlijn, behalve dan als gevangene in zijn gevangenis — de oudere Liebknecht en de jongere Liebknecht, de heldhaftige zoon van zijn onsterfelijke vader. (…) Men heeft Lenin en Trotski en de leiders van de revolutie beschuldigd van verraad, van het sluiten van een verraderlijke vrede met Duitsland. Laten we die stelling eens kort bekijken. Ten tijde van de revolutie was Rusland al drie jaar in oorlog. Onder de tsaar had het regime meer dan vier miljoen van zijn slecht geklede, slecht uitgeruste, half uitgehongerde soldaten verloren. Zij waren gedood of verminkt op het slagveld. Het land was absoluut failliet. De soldaten streden grotendeels zonder wapens. Dit was wat de tsaar en zijn regime de revolutie hadden nagelaten en voor deze toestand waren Lenin en Trotski niet verantwoordelijk, noch de Bolsjewieken. Voor deze afschuwelijke toestand waren alleen de tsaar en zijn verrotte bureaucratie verantwoordelijk. Toen de Bolsjewieken aan de macht kwamen en de archieven doorzochten, vonden en onthulden ze geheime verdragen — de verdragen die waren gesloten tussen de tsaar en de Franse, de Britse en de Italiaanse regering, waarin werd voorgesteld om na de overwinning het Duitse Rijk in stukken te hakken en de centrale mogendheden te vernietigen. Deze verdragen zijn nooit ontkend of ontbonden. Er is maar weinig hierover gezegd in de Amerikaanse pers. Ik heb een kopie van deze verdragen, waaruit blijkt dat het doel van de geallieerden precies hetzelfde is als het doel van de centrale mogendheden, en dat is de verovering en plundering van de zwakkere naties, wat altijd het doel van oorlog is geweest. In de middeleeuwen, toen de leenheren die de kastelen bewoonden, waarvan de torens nog steeds langs de Rijn te zien zijn, hun domeinen wilden uitbreiden, hun macht, hun prestige en hun rijkdom wilden vergroten, verklaarden ze elkaar de oorlog. Maar zij trokken zelf net zo min ten strijde als de moderne leenheren, de baronnen van Wall Street. De leenheren van de middeleeuwen, de economische voorgangers van de kapitalisten van vandaag, verklaarden de oorlogen. En hun miserabele lijfeigenen vochten de veldslagen uit. De arme, onwetende horigen hadden geleerd om hun meesters te vereren, om te geloven dat wanneer hun meesters elkaar de oorlog verklaarden, het hun patriottische plicht was om elkaar te lijf te gaan en elkaar de keel door te snijden voor de winst en glorie van de heren en baronnen die hen minachtten. Dat is oorlog in een notendop. De heersende klasse verklaart altijd de oorlogen; de onderworpen klasse vecht ze altijd uit. De heersende klasse heeft alles te winnen en niets te verliezen, terwijl de onderworpenen niets te winnen en alles te verliezen hebben — vooral hun levens.
Ze hebben jullie altijd geleerd en getraind om te geloven dat het jullie patriottische plicht is om ten strijde te trekken en jullie op hun bevel te laten afslachten. Maar in de hele geschiedenis van de wereld hebben jullie, het volk, nog nooit een stem gehad in het verklaren van een oorlog. Hoe vreemd het ook lijkt, geen enkele oorlog van welke natie dan ook in welk tijdperk dan ook is ooit verklaard door het volk.
Hier wil ik benadrukken — en het kan niet vaak genoeg herhaald worden — dat de werkende klasse die alle veldslagen uitvecht, de werkende klasse die de grootste offers brengt, de werkende klasse die vrijwillig haar bloed vergiet en de lijken levert, nog nooit een stem heeft gehad in het verklaren van de oorlog of het sluiten van vrede. Het is de heersende klasse die altijd beide doet. Zij alleen verklaart de oorlog en zij alleen sluit vrede (als het hun past!).
Het is niet aan jullie om te redeneren waarom. Het is enkel aan jullie om te gehoorzamen en te sterven. Dat is hun motto en daar maken we bezwaar tegen van de kant van de ontwakende arbeiders van deze natie.
Als oorlog juist is, laat hem dan verklaard worden door het volk. Jullie die je leven kunnen verliezen, jullie hebben zeker boven alle anderen het recht om te beslissen over de gewichtige kwestie van oorlog of vrede. (…) De minderheden hebben de geschiedenis van deze wereld vormgegeven. De weinigen die de moed hebben gehad om hun plaats aan het front in te nemen, die trouw genoeg aan zichzelf zijn geweest om de waarheid te spreken die in hen zat, die het hebben aangedurfd om zich te verzetten tegen de gevestigde orde, die de zaak van de lijdende, worstelende armen hebben opgenomen, die zonder rekening te houden met persoonlijke gevolgen de zaak van vrijheid en gerechtigheid hebben verdedigd. Zij zijn het, de heldhaftige, zichzelf opofferende weinigen die de geschiedenis van het menselijke ras hebben vormgegeven en die de weg van barbaarsheid naar beschaving hebben geëffend.
Maar, God zij dank, in elk tijdperk en in elke natie zijn er de dappere en zelfredzame weinigen geweest. Zij zijn met voldoende geweest voor hun historische taak. Wij, die hier vandaag zijn, hebben oneindige verplichtingen jegens hen omdat ze hebben geleden, zich hebben opgeofferd. Zij zijn naar de gevangenis gegaan, hun botten zijn gebroken op het wiel, ze zijn verbrand op de brandstapel en hun as is in de wind verstrooid door de handen van haat en wraak. Zij streden om de wereld beter voor ons achter te laten dan ze die voor zichzelf hadden gevonden. We hebben eeuwige verplichtingen tegenover hen door wat zij voor ons gedaan hebben en wat zij voor ons geleden hebben. De enige manier waarop we die verplichting kunnen nakomen is door ons best te doen voor degenen die na ons komen. Dat is het hoge doel van elke socialist op aarde. Ze maken veel fouten en leren er allemaal van. Ze krijgen te maken met talloze nederlagen en worden er allemaal sterker door. Ze zetten nooit een stap terug. Het hart van de internationale socialist kiest nooit voor terugtrekking.
Wil je de dag van de overwinning sneller doen komen ? Word lid van de Socialistische Partij ! Wacht niet tot morgen. Word nu lid ! Schrijf je naam in zonder angst en neem je plaats in waar je thuishoort. Je moet op dit moment vooral weten dat je bestemd bent voor iets beters dan slavernij en kanonnenvoer. Je moet weten dat je niet geschapen bent om te werken en te produceren en jezelf te verarmen om een luie uitbuiter te verrijken. Je moet weten dat je een geest hebt om te verbeteren, een ziel om te ontwikkelen en een mannelijkheid om in stand te houden. Je moet in contact komen met je kameraden en medearbeiders en je bewust worden van jullie belangen, jullie krachten en jullie mogelijkheden als klasse. Je moet weten dat je tot de grote meerderheid van de mensheid behoort. Dit zal de belangrijkste verandering zijn die je ooit hebt meegemaakt en er komt een tijd dat je me dankbaar zult zijn voor deze suggestie. Het was de dag der dagen voor mij. Ik weet het nog goed. Het was als de overgang van middernachtelijke duisternis naar het middaglicht van de dag. (…) Het kapitalistische systeem heeft de neiging om intellect te waarderen en te belonen en de kapitalisten geven zichzelf alle erkenning voor het bezitten van superieure hersenen. Toen we durfden te zeggen dat de tijd zou komen dat de werkende klasse zou regeren, antwoordden ze botweg: “Nooit ! Want je hebt hersenen nodig om te regeren.” De arbeiders hebben er natuurlijk geen. Ze doen in elk geval hun best om dat te bewijzen door trots de politieke partijen te steunen van hun heersers onder wier bestuur ze in armoede en slavernij worden gehouden.
De regering gebruikt haar spoorwegen nu voor een effectievere opvolging van de oorlog. Privé-eigendom was volledig ingestort en de overheid moest te hulp schieten. We hebben altijd gezegd dat het volk eigenaar moet zijn van de spoorwegen en ze moet gebruiken ten behoeve van de mensen. Daar hebben we twintig jaar geleden al voor gepleit. Maar de kapitalisten en hun handlangers maakten nadrukkelijk bezwaar. “Je moet hersenen hebben om de spoorwegen te leiden”, zeiden ze spottend. Welnu, onlangs ontsloeg McAdoo, de algemeen gouverneur van de spoorwegen die door de regering worden geëxploiteerd, alle voorzitters met hoge lonen en ander overtollig personeel. Met andere woorden, hij stuurde de “hersenen” de laan uit, en toch rijden alle treinen volgens schema. Heb je gemerkt dat er iets is veranderd sinds de “hersenen” weg zijn ? Het is nu een systeem zonder hersenen, dat wordt bediend door “handen”. Maar een stuk efficiënter dan het vroeger door zogenaamde “hersenen” werd bediend. En dit bepaalt onfeilbaar de kwaliteit van hun geroemde, duurbetaalde kapitalistische “hersenen”. Het is het soort dat je voor een redelijk bedrag op de markt kunt kopen. Ze hebben zichzelf altijd de verdienste toegeschreven superieure hersenen te hebben en dit als voorwendsel gebruikt voor de suprematie van hun klasse. Het is waar dat ze het soort hersenen hebben die wijzen op de sluwheid van de vos of de wolf. Maar als het gaat om hersenen die wijzen op echte intelligentie en de maatstaf voor intellectuele capaciteit, zijn ze de meest erbarmelijk onwetende mensen op aarde.
De vakbonden zijn de voorhoede van de industriële democratie. Als jullie verenigd zijn en jullie je samen inzetten voor het algemeen belang, is jullie kracht onoverwinnelijk.
Geef me honderd kapitalisten zoals je ze hier in Ohio aantreft en laat me ze een handvol eenvoudige vragen stellen over de geschiedenis van hun eigen land. Ik zal je bewijzen dat ze net zo onwetend en ongeletterd zijn als iedereen die je in de zogenaamde lagere klasse aantreft. Ze weten weinig van geschiedenis. Ze zijn vreemden voor de wetenschap; ze zijn onwetend over sociologie en blind voor kunst, maar ze weten wel hoe ze moeten uitbuiten, hoe ze moeten oplichten, hoe ze moeten roven, en ze doen dit met wettelijke goedkeuring. Ze gaan altijd legaal te werk omdat de klasse die de macht heeft om op grote schaal te roven ook de macht heeft om de regering te controleren en hun rooftochten te legitimeren. Ik betreur het dat ik door tijdgebrek niet uitvoeriger op deze fase van de zaak kan ingaan.
Ze hebben het voortdurend over jullie patriottische plicht. Het is niet hun eigen, maar jullie patriottische plicht waar ze zich zorgen over maken. Er is een duidelijk verschil. Hun patriottische plicht neemt hen nooit mee naar de vuurlinie of werpt hen in de loopgraven. (…) Ja, er is zeker een verandering nodig, niet alleen een verandering van partij maar een verandering van systeem, een verandering van slavernij naar vrijheid en van despotisme naar democratie, wereldwijd. Wanneer deze verandering eindelijk komt, zullen we opstijgen van wreedheid naar broederschap. Om dit te bereiken moeten we de arbeiders industrieel en politiek opvoeden en organiseren. (…)
Oorlog komt er buiten de wil van het volk. Als Wall Street oorlog zegt, zegt de pers oorlog en de kerk volgt prompt met zijn “Amen”. In elk tijdperk heeft de kerk aan de kant van de heersers gestaan en niet aan de kant van het volk. (…) Politieke actie en vakbondsactie moeten elkaar aanvullen en ondersteunen. Je zult de socialistische republiek nooit in het leven stemmen. Je zult haar basis moeten leggen in industriële organisatie. De vakbonden zijn de voorhoede van de industriële democratie. Als jullie verenigd zijn en jullie je samen inzetten voor het algemeen belang, is jullie kracht onoverwinnelijk.
Als je industrieel georganiseerd bent, zul je snel leren dat je de industrie zowel kunt bedienen als beheren. Je zult snel beseffen dat je de luie meesters en uitbuiters niet nodig hebt. Zij zijn simpelweg parasieten. Ze nemen jou niet in dienst zoals jij je voorstelt, maar jij neemt hen in dienst om van jou te nemen wat jij produceert, en dat is hoe ze functioneren in de industrie. In die hoedanigheid kun je hen zeker missen. Je hebt ze niet nodig om ervan afhankelijk te zijn voor je werk. Je kunt nooit vrij zijn zolang je werkt en leeft volgens hun voorwaarden. Jullie moeten je eigen gereedschap bezitten en dan zullen jullie je eigen banen kunnen controleren, genieten van de producten van jullie eigen arbeid en vrije mensen zijn in plaats van industriële slaven.
Organiseer je op industrieel niveau en maak je organisatie compleet. Verenig je dan in de Socialistische Partij. Stem zoals je staakt en staak zoals je stemt. Jouw vakbond en jouw partij omarmen de werkende klasse. De Socialistische Partij verwoordt de belangen, hoop en aspiraties van de werkende mensen in de hele wereld. Zorg dat je collega’s lid worden van de vakbond en de politieke partij waartoe ze behoren. Stap in de Socialistische Partij en neem je plaats in haar gelederen in. Help de zwakken en inspireer ze en versterk de twijfelaars. Draag je steentje bij om de komst van de betere en klaardere dag voor ons allen te bespoedigen.
Als we ons verenigen en samen handelen op industrieel gebied en als we samen stemmen op verkiezingsdagen, zullen we de hoogste macht ontwikkelen van de enige klasse die permanente vrede in de wereld kan en zal brengen. Dan zullen we de intelligentie, de moed en de kracht hebben voor onze grote taak. Uiteindelijk zal de industrie op coöperatieve basis worden georganiseerd. We zullen de openbare macht veroveren. We zullen dan de eigendomsbewijzen van de spoorwegen, de telegraaflijnen, de mijnen, de molens en de grote industrieën overdragen aan het volk in zijn collectieve bekwaamheid. Al deze sociale voorzieningen zullen we in bezit nemen in naam van het volk. Dan pas krijgen we industriële democratie. We zullen een vrije natie zijn met een regering van, door en voor het volk.
Ja, uiteindelijk zullen we de macht grijpen in dit land en in de hele wereld. We zullen alle verknechtende en vernederende kapitalistische instellingen vernietigen en ze vernieuwd creëren als vrije en humaniserende instellingen. De wereld verandert dagelijks voor onze ogen. De zon van het kapitalisme gaat onder; de zon van het socialisme komt op. Het is onze plicht om de nieuwe natie en de vrije republiek op te bouwen. We hebben industriële en sociale bouwers nodig. Wij socialisten zijn de bouwers van de prachtige wereld die er gaat komen.
Uiteindelijk zal het uur slaan en zal deze grote zaak zegevieren — de grootste in de geschiedenis — en de emancipatie van de werkende klasse en de broederschap van de hele mensheid verkondigen.
De

