Herstructureringen, ontslagen, sluitingen van fabrieken: de Europese auto-industrie wankelt en schakelt over op de wapenindustrie. Ze kiest voor winst voor haar aandeelhouders, technologische achterstand en oorlog, terwijl welvaart en vrede wel degelijk mogelijk zijn.
Trump is zowel breuk als continuïteit. In eigen land wil hij de verworvenheden van de burgerrechtenrevolutie ongedaan maken en de onbelemmerde macht van het bedrijfsleven herstellen. In het buitenland hanteert hij dezelfde imperiale logica die ook elke regering vóór hem domineerde.
Belangrijke verjaardagen staan met stip genoteerd in de redactiekalender. Niet om een verjaardagskaart te schrijven, niet uit nostalgie maar om te herinneren en de balans op te maken met de blik vooruit. Niet de officiële balans van plechtige toespraken en journalistieke annalen. Maar de andere, die van de doorleefde werkelijkheid van de ‘gewone’ mensen en hun strijd voor een beter bestaan.
Toen de Amerikaanse kolonisten in 1776 hun onafhankelijkheid uitriepen, waren ze met amper 4 miljoen. Tegen 1830 was dat aantal al opgelopen tot 13 miljoen. In 1791 stelden Knox en Jefferson nog dat de inheemse bevolking recht had op haar grond en met rust gelaten moest worden. De druk van de kolonisten nam echter snel toe. Dat dreef de federale overheid ertoe om in 1803 Louisiana van Frankrijk te kopen en de oorspronkelijke bewoners gedwongen naar die nieuwe gebieden te verhuizen, terwijl hun eigen gronden werden opgekocht.
Sojourner Truth werd aan het einde van de 18e eeuw in slavernij geboren in wat toen een voormalige Nederlandse kolonie was. Zij belichaamde de 19e-eeuwse abolitionistische en feministische strijd in de Verenigde Staten.
Als de voormalige slaaf Frederick Douglass, intussen een erkend schrijver en uitgever, op 4 juli 1852 zijn speech houdt, leven er in de Verenigde Staten nog 3,2 miljoen mensen in slavernij. We bevinden ons dan een decennium voor de Burgeroorlog die tot de afschaffing van de slavernij zal leiden. Douglass is uitgenodigd om in New York te spreken voor de Ladies’ Anti-Slavery Society ter gelegenheid van de verjaardag van de Amerikaanse onafhankelijkheid.
Abraham Lincoln (1809-1865) groeide op in een kleine houten hut op een veld in Kentucky, maar verhuisde later naar Illinois waar hij het tot advocaat schopte. Zo trad hij toe tot de groeiende beroepsmiddenklasse in de noordelijke staten, waar de industrialisering een boost gaf aan de ontwikkeling van nieuwe sociale klassen. In het zuiden echter bleef de plantagelandbouw met slavenarbeid dominant. Terwijl radicale abolitionisten als John Brown en Harriet Tubman een slavenopstand wilden uitlokken, voelde Lincoln meer voor een gematigde en pragmatische strategie om de slavernij op grondwettelijke manier uit te bannen. In 1854 was hij één van de oprichters van de Republikeinse Partij met als eerste strijdpunt het verzet tegen de uitbreiding van de slavernij naar de nieuw opgerichte staten Kansas en Nebraska.
In 1873 brak paniek uit op Wall Street. De speculatiebubbel van de investeringen in spoorwegen stond op barsten, de aandeelkoersen maakten een duik naar beneden. In de nasleep gingen ook een aantal banken overkop. Maar in crisis schuilt ook opportuniteit, zeker voor wie geen scrupules kent. John D. Rockefeller, J.P. Morgan, Cornelius Vanderbilt en nog een handvol grote bankiers en industriëlen sloegen hun slag om de spoorwegmarkt onder elkaar te verdelen. Hun monopoliepositie misbruikten ze om de transporttarieven drastisch te verhogen.
Wit pak, flinke snor en wilde bos haar, sigaar in de hand en altijd voorzien van een droog gevoel voor humor. In de Verenigde Staten is het een klassiek archetype in cartoons, films en memes. En het verwijst naar Mark Twain (1835-1910), bij zijn dood door de New York Times uitgeroepen tot “de grootste humorist die het land ooit heeft voortgebracht”. Nobelprijswinnaar William Faulkner noemde hem “de vader van de Amerikaanse literatuur”. Twain schreef romans, essays en satire en was de meest gevraagde publieke spreker van zijn tijd.
Onze online artikels zijn vrij beschikbaar. Geleidelijk aan geven we ook de artikels uit de printeditie op de website vrij. Lava vloeit verder met jullie giften.
