Chris Kaspar de Ploeg plaatst de genocide in Palestina, de bombardementen op Iran en de militarisering in de VS en de EU in de langere geschiedenis van kapitalisme en imperialisme. “Fascisme en liberalisme zijn geen tegenpolen”.
Chris Kaspar de Ploeg is journalist en schrijver, onder meer van de uitstekende trilogie De Grote koloniale oorlog met al twee verschenen delen, en een derde in de maak. Hij is een van de jonge nieuwe linkse stemmen in Nederland. Opvallend in tijden van een bijna antileescultuur waar alles in drie seconden een like moet krijgen. “Boeken lezen was wat mij het meeste zelfvertrouwen gaf. Ik denk dat het een hele goede manier is om echt beter over de wereld na te denken en de grondoorzaken te doorgronden. Daardoor kun je ook betere strategieën bedenken voor het organiseren, want dat gebeurt helaas vaak nog te spontaan en niet-strategisch. De CIA geeft een interessant argument voor lectuur: ‘Een artikel kan je misschien op een andere gedachte brengen, alleen een boek kan je wereldbeeld fundamenteel veranderen.’”
De Ploeg combineert schrijverschap met activisme. Hij is jarenlang anti-imperialist activist. Hij was een van de studentenleiders die in 2015 een van de grootste studentenacties van de laatste decennia in Amsterdam leidden. Een twee maanden lange bezetting van universitaire gebouwen. De brutale repressie – arrestaties, dagenlange opsluiting en zelfs boetes geëist van 100.000 euro per dag per student – stuurde een schokgolf door het land. “Ik vind het belangrijk om ook te organiseren. Het is mooi om veel te roepen, maar we moeten er ook handen en voeten aan geven om concrete veranderingen te bewerkstelligen.”
Tussen 1971 en 2021 vielen in het Globale Zuiden 38 miljoen doden door oversterfte veroorzaakt door de sancties van de Verenigde Staten en de Europese Unie.
“Die studentenacties waren een keerpunt voor me. Naast lezen en schrijven ging ik veel meer echt actief organiseren. Dat had een enorme impact. De Maagdenhuisbezetting werd gelivestreamd op AT5 met bijna 2 miljoen kijkers. De universiteitsdirectrice werd weggejoeld en moest opstappen. Van mijn moeder-verpleegkundige hoorde ik dat sommige van haar collega’s zeiden dat ze “dezelfde problemen hadden met hun managers”. Dat gevoel dat verandering mogelijk is en dat je impact kan hebben, is heel krachtig. Iedereen die ik ken uit die beweging uit die tijd, is daarna actief gebleven in verschillende vormen.”
De Ploeg groeide op met genocidale verhalen. Zowel langs moeders- als langs vaderskant, Armeens en Joods, waren er slachtoffers van een genocide met een groot deel van de familie die werd uitgemoord. “Voor heel veel mensen was de genocide in Palestina een soort schok. Zelf raakte me die enorm diep, maar ik was niet overdonderd. In mijn boeken plaats ik me in een veel langer perspectief. Net omdat er niets fundamenteel veranderd is aan de aard van het imperialisme dat leidde tot twee wereldoorlogen en een holocaust, verbaast het me niet dat zulke zaken vandaag opnieuw gebeuren.”
Dat langetermijnperspectief willen we ook aanhouden om de huidige turbulente en gewelddadige tijden te begrijpen. We zien die als stuiptrekkingen van een imperialisme dat steeds meer op zijn grenzen stuit, vergelijkbaar met het Apartheidsregime van Zuid-Afrika dat in zijn slotfase steeds wilder om zich heen ging slaan. Hoe ziet u dat? En hoe definieert u imperialisme?
Chris Kaspar de Ploeg Voor mij is imperialisme wat anders dan landjepik of gebiedsverovering. In die definitie is bijna elk land uit de geschiedenis wel imperialistisch. Je moet kijken naar de landen die systematisch grondstoffen, arbeid, energie en landgebruik aan de rest van de wereld onttrekken. Dat kan je empirisch vaststellen. Jason Hickel heeft daar samen met enkele collega’s meerdere goede studies over uitgevoerd. Jaarlijks worden 12 miljard ton grondstoffen, 822 miljoen hectare land, 21 exajoule aan energie en het equivalent van 188 miljoen jaar aan menselijke arbeid netto onttrokken aan het mondiale Zuiden. Dat is gigantisch! Jaar in jaar uit. In monetaire waarden gaat het om 10 biljoen dollar, zo’n 30 keer zo veel als alle ‘ontwikkelingshulp’ die deze landen krijgen. We hebben het over gigantische hoeveelheden waarde die onttrokken worden, voldoende om 6,5 miljard mensen basale infrastructuur te geven, zoals onderdak, onderwijs en gezondheidszorg.1
