Artikel

Links moet voor eigen deur vegen

Felix Bartels

—22 juni 2022

Als links zich tegen oorlogszucht wil verzetten, moet het het imperialisme in zijn geheel aanvallen. De lessen van Lenin, Liebknecht en Luxemburg zijn in 2022 nog steeds actueel.

Iedereen die nog een beetje geschiedenis kent, krijgt tegenwoordig gegarandeerd vijandige reacties. Men geeft wel toe dat de oorlog in Oekraïne een voorgeschiedenis heeft, dat de NAVO zich sinds 1991 naar het oosten heeft uitgebreid en dat het bondgenootschap een indrukwekkend palmares van militaire agressie heeft. Maar “het is nu niet het juiste moment om het daarover te hebben”. Waarschijnlijk omdat niets een oorzaak buiten zichzelf om heeft.

Felix Bartels is auteur, literair onderzoeker en redacteur. Hij werkt in Berlijn voor de uitgeversgroep Eulenspiegel, waar hij onder meer de leiding heeft over de uitgeverij Aurora. Hij publiceert regelmatig over politieke theorie, geschiedenis van de filosofie, literatuur en film, met name in de linkse media Junge Welt, Neues Deutschland en konkret.

Het verwijt van whataboutism1 komt sneller dan je “Druzhba” (vriendschap in het Oekraïns) kunt zeggen. En het komt van mensen die nu oproepen tot wapenleveringen en herbewapening. Of zelfs tot deelname aan gevechtsoperaties. In ieder geval van mensen die de eenzijdige visie op het conflict tot een gewetenskwestie hebben verheven en geen moeite sparen om ons een beeld op te dringen waarin Rusland enkel dader is, Oekraïne enkel slachtoffer en het zogenaamde Westen enkel toeschouwer. Elke vraag naar verbanden wordt door hen afgedaan als een rechtvaardiging voor oorlog. Terwijl velen van hen hun liefde voor de vrede pas nu ontdekken, nu er, voor de verandering, eens iemand anders dan de NAVO bommen gooit.

Grote en kleine geesten

Voordat je je gevechtslinies opstelt, moet je een duidelijk plan in je hoofd hebben. Want deze stap kun je later niet terugdraaien. Laten we even doen alsof we van niets weten, naïef kijken in plaats van een brede kijk te ontwikkelen. Een land gebruikt de burgeroorlog in een buurland als voorwendsel om de soevereiniteit van dat land te schenden, het aan te vallen en het door de onderdrukte minderheid bewoonde deel met geweld van het land af te scheiden. Vervolgens legitimeert dat land deze militaire daad door een referendum in dat deel van het land. Aan deze beschrijving beantwoorden, zolang er geen namen worden genoemd, zowel de oorlog in Oekraïne als die in Kosovo. Rusland doet nu wat de NAVO al decennia heeft gedaan.

Een land probeert in een ander land een voor zichzelf politiek geschikte koers af te dwingen. Maar is dat niet een constante in het buitenlands beleid van de VS sinds 1945?

Zo ook op het gebied van psychologische oorlogsvoering. Al enige tijd heerst er bij ons zorgvuldig ingestudeerde verontwaardiging over filialen van Russische staatsmedia en zogenaamde trollenfabrieken die de bevolking van westerse staten beïnvloeden. Men voelt zich gedestabiliseerd en men wijst erop dat de Russische propaganda zich niet alleen richt tot anti-imperialistisch links, maar ook tot rechtse kringen. Dat geeft dan weer voeding aan de idee van een zogenaamd rood-bruin front.2 Schrijf dus op: een land probeert een politiek disparate (zowel linkse als rechtse) oppositie van een ander land te versterken via media- en directe financiële steun, d.w.z. het stuurt aan op destabilisatie met het doel op lange termijn in dat ander land een voor zichzelf politiek geschikte koers af te dwingen. Maar is dat niet een constante in het buitenlands beleid van de VS sinds 1945? Is het niet precies dat wat het Westen sinds 2004 manifest doet in Oekraïne ?

De collectieve paniek die de Duitsers momenteel in haar greep houdt — voortdurend balancerend tussen een streven naar vrede en oorlogszucht — kan zo ook worden geduid als een uiting van frustratie. Onbewust gaat men ervan uit dat het Westen het natuurlijke recht heeft andere landen binnen te vallen of te vernietigen om daar een levenswijze in te voeren die overeenkomt met de zijne, en tegelijkertijd de basis te leggen voor economische investeringen. Hoeveel postkoloniale arrogantie er in deze zienswijze schuilt, wordt duidelijk zodra iemand hetzelfde doet als het Westen, een post-tsaristische autocraat bijvoorbeeld. Die heeft daar eenvoudigweg het recht niet toe.

Een tweede drijfveer bij de Duitsers lijkt te liggen in de Duitse geschiedenis. De Duitsers hebben een probleem met de Russen net zoals ze dat met de Joden hadden. Ze zoeken in het heden naar manieren om de fouten van het verleden te wissen, of, om een woord van Eike Geisel te lenen, om “weer goed te worden”. Voor de Duitsers worden de Oekraïners dan een proxy-natie die hen de kans biedt zich als slachtoffers te zien.

Sorry, dit artikel is alleen voor leden. Inschrijven of Login als u al een account hebt.