Artikels

Kunst als huishoudelijke arbeid

Daniel Zamora

—2 april 2026

Daniel Zamora analyseert het complexe en inmiddels historische werk van Chantal Akerman, Jeanne Dielman, 23, quai du Commerce, 1080 Bruxelles, en onderzoekt daarbij de verbanden tussen loonarbeid en huishoudelijke arbeid, evenals de vraagstukken rond de filmische vorm en taal.

In de zomer van 1971 bereidde de Italiaanse feministe Mariarosa Dalla Costa de verspreiding voor van een korte tekst getiteld Potere femminile e sovversione sociale (“Vrouwelijke macht en sociale subversie” ) onder haar kameraden van de Movimento di Lotta femminile di Padova. Dit pamflet, geïnspireerd door de debatten van het Italiaanse operaisme, vormde het startschot voor de campagne Wages for Housework (“Loon voor huishoudelijk werk” ). De tekst werd onmiddellijk in verschillende talen vertaald en leidde tot de oprichting van een internationaal feministisch netwerk en de publicatie van een manifest door Mariarosa Dalla Costa, Selma James en Silvia Federici. Hierin stelden zij dat er een “nieuwe strijdruimte” was ontstaan binnen het huishouden. In tegenstelling tot wat marxisten lang hadden aangenomen, was het tijd om te erkennen dat “huishoudelijk werk arbeid is” en, meer nog, dat het de belangrijkste waar van allemaal produceert: de arbeider. De arbeider, zo merkt deze basistekst op, moest eerst “negen maanden in de schoot van zijn moeder” doorbrengen en vervolgens “gevoed, gekleed en getraind worden ; wanneer hij werkte, moest zijn bed opgemaakt zijn, zijn vloer geveegd, zijn brooddoos klaargemaakt, zijn seksualiteit niet zozeer bevredigd als wel gesust, en zijn avondeten klaarstaan wanneer hij thuiskwam”. 1

Een dergelijke stelling had verstrekkende gevolgen voor veel activisten in de jaren zeventig. Het betekende dat, zoals Mariarosa Dalla Costa stelt, het gezin de “pijler van de kapitalistische arbeidsorganisatie” is. Reproductieve arbeid gaf zo vorm aan wat de Italiaanse marxisten de “sociale fabriek” waren gaan noemen, waardoor de klassenstrijd werd uitgebreid naar scholen, ziekenhuizen en de bredere gemeenschap.

Sorry, dit artikel is alleen voor leden. Inschrijven of Login als u al een account hebt.