Als de Palestinageneratie, die is opgestaan tegen de genocide in Gaza, de vlag van het anti-imperialisme hoog wil blijven dragen, dan is dit het moment om ook voor Cuba op te staan.

Over drie weken zullen in Cuba de ziekenhuizen niet meer functioneren. Dat is wat Trump heeft beslist door elk land te verhinderen nog olie aan Cuba te leveren. Trump wil Cuba verstikken tot de dood erop volgt. Op 29 januari heeft hij een “executive order” ondertekend om enorme invoerrechten op te leggen aan elk land dat olie aan Cuba levert. Deze dreiging is in de eerste plaats gericht tegen Mexico en Venezuela, de twee belangrijkste olieleveranciers van het land. Ook al willen beide landen weerstand bieden, de dreiging die Trump boven hun hoofd laat hangen is enorm. Welk land zou zulke economische sancties kunnen verdragen?

Cuba van olie beroven, betekent het van alles beroven. Het betekent het zonder elektriciteit zetten om de economie en de ziekenhuizen draaiende te houden. Het betekent het zonder brandstof zetten zodat de bevolking zich kan verplaatsen. Het betekent het zonder energie zetten om de voedselvoorziening te laten functioneren. Cuba van olie beroven, betekent miljoenen levens breken en ongetwijfeld duizenden doden riskeren. De Cubanen zelf spreken van een genocidaal decreet.

Cuba van olie beroven is uiteindelijk een oorlogsverklaring, bedoeld om het eiland, opnieuw, ten val te brengen en zo een regimewissel te forceren, zoals de Amerikaanse president zelf bevestigt. De ondertekening van dit decreet past immers in de voortzetting van een oude en bijzonder agressieve campagne die erop gericht is het “opstandige eiland” ten val te brengen¹. Cuba leeft al 65 jaar onder de Amerikaanse economische blokkade. Het gaat om een illegale blokkade, die elk jaar door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties wordt veroordeeld en die het eiland tientallen miljarden dollars heeft gekost, waarvan alleen al 7,5 miljard dollar in 2024. Deze blokkade heeft concrete en dodelijke gevolgen. Ze verhindert dat het eiland – nochtans met een sterk gezondheidszorgsysteem – in voldoende mate toegang krijgt tot essentiële geneesmiddelen, verzwakt de voedselvoorziening, belemmert de handel en remt de economische ontwikkeling af. Toch heeft ze de Cubanen er nooit van weerhouden te vechten om hun eigen weg te bepalen. Het is precies die weerstand die Trump vandaag probeert te breken.

In Palestina of in Cuba, het imperialisme zoekt controle

Weinig mensen van mijn generatie denken nog dat de kolonisatie en de genocide op de Palestijnen werkelijk te maken hebben met een religieuze oorlog of met een “zeer ingewikkeld millenniaoud probleem”, zoals men soms vóór oktober 2023 kon horen.

De genocide in Gaza, maar vooral de zowel actieve als passieve steun van westerse landen, heeft voor een groot deel van de “Palestinageneratie” duidelijk gemaakt dat de controle over dit deel van de wereld centraal staat voor deze grootmachten. Israël stelt de VS in staat een zekere controle over het Midden-Oosten te behouden, en ze zijn onder geen enkel beding bereid die controle over zo’n strategische regio te verliezen, zelfs niet tegen de prijs van de dood van 70.000 Palestijnen.² Op een bepaalde manier hebben de genocide en het extreme geweld de zaken net duidelijker gemaakt: wat in Palestina aan het werk is, is imperialisme.

Cuba van olie beroven, is het van alles beroven. Het betekent het land beroven van elektriciteit om zijn economie en ziekenhuizen draaiende te houden, van brandstof zodat de bevolking zich kan verplaatsen, en van energie om de voedselvoorziening te laten functioneren.

Duizenden kilometers scheiden Cuba en Palestina. Hun geschiedenis is niet dezelfde. De talen, culturen en tradities verschillen. En toch zijn dezelfde logica’s aan het werk. De VS hebben altijd gemeend dat ze de volledige controle over het Amerikaanse continent moesten hebben en dat, als hun vijftig staten hun huis waren, de landen van Latijns-Amerika hun achtertuin vormden. Dat is wat men de Monroe-doctrine noemt³. Tot 1959 ontsnapte het lot van Cuba niet aan die regel. De dictatuur van Batista hield de Cubanen in miserabele levensomstandigheden, terwijl de rijkdommen naar grote Amerikaanse bedrijven wegstroomden. De Cubaanse revolutionairen, geleid door Fidel Castro, maakten een einde aan die dictatuur en bouwden een socialistische samenleving op waarin de rijkdom die door de Cubanen wordt geproduceerd terug stroomt naar de Cubanen zelf. De Cubaanse communisten lanceerden grootschalige alfabetiseringscampagnes, maakten onderwijs en gezondheidszorg gratis en werkten aan de ontwikkeling van de industrie. En vooral: ze begonnen hun eigen weg te bepalen. Dat hebben de VS hun nooit vergeven: dat ze voor onafhankelijkheid kozen en het voorbeeld gaven dat er een alternatief voor het kapitalisme mogelijk was. De criminele blokkade tegen Cuba, die al 65 jaar duurt, is dan ook een permanente poging om dat tegenvoorbeeld te verstikken. Vandaag blaast Trump de Monroe-doctrine nieuw leven in, die hij zelf voortaan de “Donroe-doctrine” noemt⁴. Hij probeert controle uit te oefenen over het hele continent om zijn confrontatie met China voor te bereiden: Venezuela, Cuba, Groenland. Het hele halfrond moet worden afgestemd op de Amerikaanse belangen. Geen enkele vorm van afwijking of verzet wordt nog getolereerd.

Duizenden kilometers scheiden Cuba en Palestina. En toch ontketent het Amerikaanse imperialisme zijn agressie aan beide kanten van de wereld; het kent geen grenzen en geen limieten.

“Cuba fought for the world, now the world must rise for Cuba”⁵

Sinds de Cubaanse revolutie in 1959 heeft Cuba zich altijd ingezet aan de zijde van volkeren die voor hun bevrijding strijden. Cuba stond aan de kant van Angola, Zuid-Afrika en vele anderen. Ook de Palestijnen, die vechten voor hun onafhankelijkheid en vrijheid, vormden daarop geen uitzondering.

Cuba en zijn historische leider Fidel Castro hebben de strijd van het Palestijnse volk altijd hoog in het vaandel gedragen. In 1979 verklaarde hij vanaf het spreekgestoelte van de VN:

“Ik herinner mij geen enkele andere gebeurtenis in onze hedendaagse geschiedenis die vergelijkbaar is met de verdrijving, de vervolging en de genocide die het imperialisme en het zionisme vandaag het Palestijnse volk aandoen. Beroofd van hun land, verdreven uit hun eigen vaderland, verspreid over de wereld, vervolgd en vermoord, vormen de heroïsche Palestijnen een indrukwekkend voorbeeld van zelfopoffering en patriottisme, en zijn zij het levende symbool van de grootste misdaad van onze tijd.”⁶ In 2026 zouden maar weinig staatshoofden nog zo’n toespraak durven houden, zelfs na tweeënhalf jaar genocide in de Gazastrook.

De Republiek Cuba heeft Palestina en zijn verzet gesteund door de PLO⁷ te erkennen en te ondersteunen, evenals het recht van het Palestijnse volk om zich te verzetten. Het stuurde onder meer soldaten ter versterking naar Arabische landen tijdens de Jom Kipoeroorlog in 1973⁸ en verdedigde de Palestijnse zaak telkens op het internationale toneel wanneer het daar de kans toe kreeg. Het eiland behoorde bovendien tot de eerste landen die Palestina erkenden, op 16 november 1988, daags na de onafhankelijkheidsverklaring. Een erkenning waartoe België nog altijd niet in staat is geweest.

Het geweld dat zich in zijn meest brute vorm heeft ontketend in Palestina, dat van genocide, en het geweld dat al 65 jaar op Cuba neerdaalt via het embargo en dat dreigt een intensiteit aan te nemen die de Cubanen nooit eerder hebben gekend, hebben dezelfde wortel: het imperialisme.

Cuba heeft gestreden voor de vrijheid van alle volkeren, zowel in de “gemakkelijke” momenten, zoals in de jaren 1970, toen onafhankelijkheidsbewegingen in de lift zaten, als in moeilijkere tijden, zoals in de jaren 1990, toen een deel van de wereld geloofde in het “einde van de geschiedenis” en in de totale dominantie van de Verenigde Staten. Het diepgewortelde internationalisme van de Cubanen is nooit afgeweken; hun engagement voor Palestina evenmin.

Ook vandaag tonen de Cubanen massaal hun steun aan Palestina. In oktober 2025 trokken tienduizenden mensen door de straten van Havana tegen de genocide in Gaza, met vooraan in de stoet de Cubaanse president Miguel Díaz-Canel, trots met een Palestijnse keffiyeh rond zijn nek. Een tafereel dat je je moeilijk kunt voorstellen in de zogenaamde Europese democratieën, waar leiders vooral uitblonken in lafheid.

Cuba blijft niet bij woorden of betogingen. Honderden Palestijnen studeren er gratis geneeskunde als teken van solidariteit. En in tegenstelling tot de VS exporteert Cuba geen wapens naar Israël. Het leidt wél de artsen op die de slachtoffers van Amerikaanse kogels zullen verzorgen.

De Palestinageneratie moet een nieuwe anti-imperialistische generatie worden

Overal ter wereld is een generatie opgestaan voor Palestina. De bezettingen die plaatsvonden, zullen daarvan altijd het symbool blijven. Ze waren plekken van debat en intense politisering. Duizenden studenten hebben het woord “imperialisme” (opnieuw) geleerd. Net zoals bij de generatie die in de jaren 1970 opstond voor Vietnam, of die in de jaren 1990 streed tegen de apartheid in Zuid-Afrika. De vraag is nu wat deze generatie zal doen.

Het antwoord lijkt duidelijk: elke student die is opgestaan voor Palestina moet zich verbonden voelen met het lot van de Cubanen en andere volkeren in verzet. Het geweld dat zich in Palestina in zijn bruutste vorm heeft ontketend, die van genocide, en het geweld dat Cuba al 65 jaar treft via het embargo, en dat vandaag dreigt een ongekende intensiteit aan te nemen, hebben dezelfde wortel: het imperialisme.

De olietankers zijn al gestopt met aankomen in Cuba. Het eiland beschikt over weinig reserve. Laten we het niet in de steek laten. Laten we Cuba en zijn volk verdedigen. Laten wij die generatie zijn die strijdt voor de onafhankelijkheid en zelfbeschikking van alle volkeren, en uiteindelijk diegene die een einde maakt aan het imperialisme.

“Blijf vooral altijd in staat om in het diepst van je hart elke onrechtvaardigheid te voelen die tegen wie dan ook wordt begaan, waar ook ter wereld. Dat is de mooiste eigenschap van een revolutionair.” – Che Guevara

Dit artikel verschijnt in de jongerenrubriek Magma van Lava Media. Hier vind je al de artikels verschenen in die rubriek: https://lavamedia.be/category/articles-nl/magma/

1. Cuba, l’île insurgée, Noam Chomsky en Vijay Prashad, éditions critiques. (In het Nederlands vertaald en verkrijgbaar als “Dat fucking eiland: de oorlog van de VS tegen Cuba”, EPO)
2. RTBF – “Environ 70.000 Gazaouis décédés depuis le début de la guerre, selon l’armée israélienne” (vert.: Volgens het Israëlische leger zijn er sinds het begin van de oorlog ongeveer 70.000 inwoners van Gaza omgekomen.)
3. Die zijn naam krijgt van James Monroe, 5e president van de VS.
4. Samentrekking van “Donald” en “Monroe”.
5. Oproep van de Progressive International-beweging: “Cuba stood for the world. Now, the world must rise for Cuba.”
6. Fidel Castro, toespraak voor de Verenigde Naties, 12 oktober 1979
7. Palestine Liberation Organization
8. Oorlog tussen Israël en naburige Arabische landen om gebieden terug te winnen die door Israël bezet zijn.