Artikels

Het Masereelfonds wordt 50 jaar

Jelle Versieren

—30 september 2021

Het Masereelfonds ontstond in het kielzog van mei 68. Over een halve eeuw aan visionaire ideeën en cultuurpromotie om de koers van de maatschappij te veranderen.

België kent een zeer rijke geschiedenis van organisaties en verenigingen in de civiele sfeer. We kunnen zelfs stellen dat we op dat vlak een unieke plaats innemen in en buiten Europa. Historici hebben dan ook steeds gewezen op het unieke traject dat de Zuidelijke Nederlanden sinds de Middeleeuwen aflegden. Ambachten en gilden zijn sinds het einde van de elfde eeuw een vast onderdeel van ons stedelijk weefsel. Ambachten waren in de eerste plaats beroepsverenigingen die als doel hadden binnen de stadsmuren de belangen van hun leden te behartigen. Maar een ambacht had ook een duidelijke religieus-culturele functie. Het was een vereniging met een eigen patroonheilige en diverse rituele activiteiten. De leden associeerden zich met hun ambacht omdat het de kern van een identiteit vormde. Leden hielden feesten, verschaften onderwijs aan de jongeren, organiseerden caritas aan de zieken en weduwen en kwamen regelmatig bij elkaar over de vloer. Kortom, binnen de ambachten waren vriendschap en broederschap kernelementen om een gemeenschapsgevoel te bestendigen. Doorheen de eeuwen zouden ook nieuwe culturele en religieuze varianten ontstaan. Zo had je de rederijkerskamers, die het promoten van literaire rijkdom centraal stelden.

In de negentiende eeuw, met de komst van het kapitalisme en de moderne staatsvorming werden, in de nasleep van de Wet-Le Chapelier van 1791, deze ambachten afgeschaft. Maar dat betekende niet het einde van het verenigingsleven. De uit de vorige eeuwen overgeleverde cultuur leefde voort onder de middenklasse en de arbeiders. Moderne politieke partijen en syndicale organisaties werden gevormd —de liberale, de christendemocratische en de sociaaldemocratische —waarrond steevast onnoemelijk veel satellietverenigingen organisch ontstonden zoals kranten, leesclubs, drukkerijen, coöperaties, feestverenigingen. En ook de cultuurfondsen. Uit deze constellatie ontstond geleidelijk onze verzuilde samenleving.

Sorry, dit artikel is alleen voor leden. Inschrijven of Login als u al een account hebt.