Tijdens de campagne voor de Franse gemeenteraadsverkiezingen richtten aan Tel Aviv gelieerde instanties zich tegen La France insoumise (LFI). Andere zouden destabilisatieoperaties hebben uitgevoerd tijdens de Sloveense parlementsverkiezingen. Wie zich echter al jaren openlijk in het Europese politieke leven mengt, ten dienste van Israël, is het European Leadership Network (Elnet).

Op 8 mei 2014 komen in Berlijn zeven mannen bijeen in een kantoor vlakbij de Bondsdag. Drie van hen zijn Amerikanen, daarnaast drie Duitsers en één Israëli. Het gaat om Raanaan Eliaz, medeoprichter en op dat moment directeur van het European Leadership Network (Elnet). Elnet is een organisatie die de banden tussen Israël en Europa wil bevorderen. Deze man met het kinderlijke gezicht, die in zijn vrije tijd dichter is, werd geboren in een van de eerste joodse nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Vóór de bijeenkomst van 8 mei werkte hij voor het American Israel Public Affairs Committee (AIPAC), de belangrijkste pro-Israëlische lobby in Washington, en bij de Israëlische premier. Na te hebben gewezen op de voordelen van ‘een internationaal netwerk van verenigingen die verbonden zijn door eenzelfde doel’, benadrukte hij die dag dat er in de kringen van de Duits-Israëlische vriendschap nog steeds een entiteit ontbrak die ‘specifiek gericht is op beleidsmakers’. Het doel van de bijeenkomst was hierin verandering te brengen door de Duitse tak van Elnet officieel in te wijden.

De drijfveer achter de oprichting van Elnet (2007) was om de methoden van de Amerikaanse ‘grote broer’ naar Europa over te brengen. Door verkiezingscampagnes rijkelijk te financieren en zijn standpunt in de media op te dringen, was AIPAC er in de VS in geslaagd om van steun aan Israël een politiek lonend en moeilijk te weerleggen standpunt te maken. Europa, waar de joodse gemeenschap kleiner is en waar kandidaten voor politieke functies minder afhankelijk zijn van directe donaties, was echter nog niet ‘klaar’ voor dat soort manoeuvres. Daarom legde Elnet zich toe op het werven van vermogende Europeanen. Het moedigde hen aan om deel te nemen aan fondsenwervingsacties naar het voorbeeld van die van AIPAC. Tegelijkertijd ontwikkelde het ook andere invloedsvormen zoals het organiseren van tiptop verzorgde reizen naar Israël voor verkozen volksvertegenwoordigers.¹

De drijfveer achter de oprichting van Elnet in 2007 was de methoden van de Amerikaanse ‘grote broer’ (AIPAC) naar Europa overbrengen

Naast het hoofdkantoor in Tel Aviv en de vestiging in New York (geregistreerd onder de naam Friends of Elnet), heeft de organisatie momenteel enkele tientallen medewerkers in dienst, verdeeld over haar zes Europese kantoren (Parijs, Berlijn, Brussel, Londen, Rome en Warschau). Het jaarlijkse budget bedraagt 20 miljoen dollar. Het wordt voornamelijk gefinancierd door Amerikaanse donateurs. Zij profiteren van een beperkt belastingvoordeel voor donaties aan het buitenland. En hoewel elke nationale afdeling officieel onafhankelijk is, zit in bijna alle bestuurscomités dezelfde kleine groep Amerikanen en Israëli’s.

Berlijn kent Israël binnen zijn buitenlands beleid een bijzondere plaats toe. Binnen de Europese Unie is Duitsland ondertussen Tel Avivs sterkste bondgenoot geworden. Maar dat was nog niet het geval toen Elnet er begin jaren 2010 met zijn activiteiten startte. Berlijn had altijd verkondigd te zullen streven naar naleving van het internationaal recht. Daardoor kwam het vaak in conflict met Tel Avivs bezettingsbeleid. Na zijn terugkeer van een bezoek aan de Palestijnse stad Hebron in 2012 bestempelde Sigmar Gabriel, destijds voorzitter van de Sociaal-Democratische Partij (SPD), Israël nog als een ‘apartheidsregime’. Ondanks de ophef die dat veroorzaakte, weigerde hij zijn woorden in te trekken. ² Twee jaar later wilde de groene politicus Volker Beck – toen voorzitter van de Duits-Israëlische parlementaire groep – de militaire steun aan Israël nog afhankelijk maken van een bevriezing van de nederzettingspolitiek.

In slechts enkele jaren tijd werden dergelijke standpunten politiek onhoudbaar. Zes jaar nadat hij het woord ‘apartheid’ had gebruikt, voelde Gabriel zich genoodzaakt alsnog zijn excuses aan te bieden. Hij had inmiddels zijn openbare functies neergelegd en stond op het punt de leiding op zich te nemen over de trans-Atlantische lobby Atlantik-Brücke. Hij uitte zijn excuses net voordat hij benoemd werd tot beschermheer van een door Elnet mede-gesponsord programma dat aan jonge Duitse journalisten verblijven aanbiedt in Israël. Beck behoort ondertussen tot de meest fervente voorstanders van Tel Aviv en zou volgens verschillende bronnen in 2019 zelfs tot de kanshebbers hebben behoord om het Duitse kantoor van Elnet te leiden.

In slechts enkele jaren tijd zijn bepaalde kritische standpunten over Israël in Europa politiek onhoudbaar geworden

Ook Die Linke zwaaide om

Die ommezwaai kan niet aan één enkele oorzaak worden toegeschreven, maar viel wel samen met de opkomst van verschillende lobbyorganisaties in Berlijn, te beginnen met Elnet Duitsland. Op zijn persoonlijke website ³ maakt Raanaan Eliaz er geen geheim van dat de organisatie die hij leidde (2014-2016) een rol speelde bij het bevorderen van een ‘offensief’ beleid tegen de internationale BDS-campagne (Boycot, Desinvestering, Sancties). Hij gaat er prat op dat ‘zelfs de extreemlinkse partij Die Linke (…) uiteindelijk publiekelijk stelling heeft genomen tegen de BDS-beweging’.

De indiening van het eerste resolutievoorstel tegen de BDS-campagne bij een Duitse wetgevende vergadering (2017) was het werk van ene Carsten Ovens, een jonge en ambitieuze afgevaardigde van de Christlich-Demokratische Union (CDU) in het parlement van Hamburg. Vervolgens werden verschillende vergelijkbare voorstellen ingediend bij andere regionale volksvertegenwoordigingen. In mei 2019 stemde de Bundestag over een tekst waarin de BDS-beweging als antisemitisch werd bestempeld. In datzelfde jaar werd Carsten Ovens benoemd tot hoofd van het Duitse kantoor van Elnet. Dankzij de lakse Duitse regelgeving op het gebied van lobbyen kon hij die functie een heel jaar lang combineren met zijn parlementszetel.

Elnet Duitsland gaat er prat op geen politieke banden te hebben en zich tot alle politieke partijen te richten, met uitzondering van de extreemrechtse partij Alternative für Deutschland (AfD). Net als in andere landen staan reizen van parlementaire delegaties centraal in haar strategie. Van 2014 tot 2018 reisden minstens zesendertig leden van de Bondsdag op kosten van de belastingbetaler naar Israël. Onder leiding van Carsten Ovens nam het tempo van de missies aanzienlijk toe, met thema’s die perfect waren afgestemd op de commissies van de Bondsdag: gezondheidszorg, klimaatverandering, slimme steden… Voor jonge volksvertegenwoordigers werd een speciaal programma bedacht. Tot op heden zouden 160 Duitse verkozenen (voornamelijk uit de Bondsdag, maar ook uit lokale raden en uit het Europees Parlement) hebben deelgenomen aan Elnet-delegaties.

Vanaf 2016 radicaliseerde Elnet met leiders die nauwe banden hebben met Netanyahu of met Israëlische ultranationalisten en extreemrechtse groeperingen

Daarnaast is er een reeks besloten conferenties onder de noemer ‘Duits-Israëlische strategische dialoog’. Die worden vaak georganiseerd in samenwerking met een instituut dat banden heeft met het Duitse ministerie van Defensie. Voor het grote publiek organiseert Elnet specifieke campagnes die officieel bedoeld zijn om antisemitisme te bestrijden en om de interreligieuze dialoog te bevorderen. Bij een van deze campagnes, ‘De muur van vragen’, die door verschillende lokale overheden werd gesubsidieerd, verschenen honderden posters in cartoonachtige stijl met onschuldige vragen als ‘Eten Joden cheeseburgers?’ of ‘Is Harry Potter joods?’. ⁴ De website stelt ook andere, meer gerichte vragen zoals ‘Is Israël een apartheidsstaat?’ of ‘Pleegt Israël genocide tegen de Palestijnen?’, waarop uiteraard ontkennend wordt geantwoord.

Steun voor de kolonisten op de Westelijke Jordaanoever

Onder buitenlandse invloed en met Amerikaanse financiële steun is Carsten Ovens er als een echte verkoper in geslaagd beetje bij beetje een lobby met internationale ambities te presenteren als een onafhankelijke, lokaal gevestigde denktank. Hij heeft meermaals benadrukt dat hij nauw samenwerkt met Duitse overheidsinstanties en dat zijn organisatie wordt gefinancierd door diverse ministeries. In zijn privégesprekken met gekozen vertegenwoordigers presenteerde hij zich als voorstander van de tweestatenoplossing en af en toe zelfs als criticus van Benjamin Netanyahu. Tot 2021 maakten parlementaire delegaties die Israël bezochten een korte tussenstop in Ramallah om vertegenwoordigers van de Palestijnse Autoriteit te ontmoeten.

Terwijl de Duitse afdeling dit beeld van openheid cultiveerde, maakte de moederorganisatie een duidelijke verschuiving naar rechts door. Elnet was van meet af aan in het conservatieve kamp verankerd. Toch wilden de Elnet-verantwoordelijken, zowel in Israël als in de VS, de banden met het centrum en centrumlinks van het Israëlische politieke spectrum lange tijd behouden. Vanwege wat in interne documenten ‘een ernstig misbruik van vertrouwen’ wordt genoemd, werd Raanaan Eliaz in 2016 uit het voorzitterschap gezet. Vanaf toen begon de bereidheid tot dialoog te vervagen. Na de eerste verkiezing van Donald Trump (2016) viel die shift overigens samen met een algemene verschuiving naar rechts bij wie Israël steunde.

Nu Amerikaanse democraten de politieke bemoeienissen van AIPAC aan de kaak beginnen te stellen, kan Elnet in Europa niet langer een respectabel imago behouden

Aan het hoofd van een steeds invloedrijker Israëlisch Elnet-bureau volgden drie ‘hardliners’ elkaar op. Eerst was er van David Siegel (2016-2020). Hij had nauwe banden met de ultranationalistische partij Israël Beitenou. Hij werd opgevolgd door Shai Bazak (2020-2022). Bazak was voormalig woordvoerder van de Yesha-raad (de extreemrechtse organisatie die de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever verenigt) en, aan het eind van de jaren negentig, communicatieadviseur van premier Netanyahu. Vervolgens was het de beurt aan Emmanuel Navon (2023-2025). Navon was jarenlang medewerker van het Kohelet Policy Forum, een omstreden conservatieve denktank. Het Forum wordt algemeen beschouwd als de architect van de justitiële hervorming van 2023. Die hervorming beperkte de controle van het Hooggerechtshof op de Israëlische regering. ⁵ Emmanuel Navon pleit in het openbaar voor de annexatie van de Westelijke Jordaanoever en voor de uitzetting van Afrikaanse vluchtelingen uit Israël. Hij riep in zijn hoedanigheid als directeur van Elnet op om de ‘opium’ van het ‘wokisme’ te bestrijden en ‘de trots van de jonge generaties op de westerse beschaving te herstellen’. ⁶ Toen zijn mandaat afliep, ging hij zich inzetten voor een pas opgerichte denktank, gelieerd aan Elnet France. Doel van de nieuwe denktank is ‘een buitenlands beleid te definiëren voor na 7 oktober’ en ‘de waarden van de westerse beschaving te verdedigen’. ⁷ In maart 2026 werd hij benoemd tot ambassadeur van Israël in Japan.

Bernard-Henri Lévy naar Sderot

De nieuwe koers van Elnet weerspiegelde zich al snel in haar Europese activiteiten. Voortaan gaan de excursies voor parlementsleden niet meer via Ramallah en staan er nauwelijks nog ontmoetingen met Israëlische Labour- of socialistische parlementsleden op het programma. Integendeel: steeds meer extreemrechtse denkers en activisten worden uitgenodigd om deel te nemen. In 2025 bezocht een delegatie voor de allereerste keer Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Ze had er zelfs een ontmoeting met lokale politieke vertegenwoordigers.

De organisatie heeft ook haar samenwerking met de Israëlische wapenindustrie versterkt en Israël daarbij neergezet als een essentiële bondgenoot van de Europese Unie in tijden van crisis. De organisatie wist snel munt te slaan uit de sterke stijging van de Europese defensie-uitgaven na de Russische invasie van Oekraïne in 2022. Tegelijkertijd verzette Tel Aviv zich tegen de westerse sancties tegen Moskou en weigerde het Kiev rechtstreeks te bewapenen. Elnet wees er ook trots op dat het een beslissende rol had gespeeld bij de Duitse aankoop van het Arrow 3-raketafweersysteem ter waarde van bijna 3,5 miljard euro, de grootste defensieverkoop uit Israëls geschiedenis. ⁸

Het netwerk dat Elnet gedurende tien jaar geduldig had opgebouwd stelde het in staat in de nasleep van 7 oktober 2023 sneller te reageren dan de meeste regeringen. Terwijl de Israëli’s nog moeite hadden de omvang van hun menselijke verliezen te bevatten, had de lobby de Franse essayist Bernard-Henri Lévy al op 9 oktober om 12.00 uur naar Sderot gestuurd, de plek waar een van Hamas’ ergste bloedbaden had plaatsgevonden. Daarna volgden de ‘noodsolidariteitsmissies’ waarbij groepen in beschermende pakken, begeleid door gewapende medewerkers van Elnet, naar verwoeste kibboetsen of naar de locatie van het Tribe of Nova Festival werden gebracht. Verschillende deelnemers beweren dat ze ook lijkenhuizen en het Shura-kamp bezochten. In Shura had het Israëlische leger zijn identificatiecentrum voor slachtoffers opgezet. In de daaropvolgende weken en maanden sprak de regering-Netanyahu, soms openlijk, over de noodzaak om de wereldopinie voor te bereiden op de omvang van haar aanstaande tegenaanval. Elnet stond paraat. Terwijl de puinhopen zich opstapelden in Gaza, werd de invloed van de organisatie op beleidsmakers belangrijker dan ooit.

Op een moment dat vooraanstaande Amerikaanse democraten de politieke bemoeienissen van AIPAC aan de kaak beginnen te stellen, weet Elnet een respectabel imago te behouden. Israëls militaire operaties in Gaza en elders roepen bij de bevolking van de meeste landen een groeiende weerstand op. Toch blijven Europese politici van linkse signatuur deelnemen aan gratis evenementen of reizen die hen worden aangeboden door een organisatie die dicht bij de Trump-beweging staat en vaak door kolonisten wordt geleid.

Vertaling van Yossi Bartal “Histoire d’un lobby pro-Israël en Europe”, Le Monde Diplomatique, juni 2026. Lava Media maakt deel uit van Les éditions internationales van Le Monde Diplomatique. Maandelijks publiceren we in Nederlandse vertaling drie artikels uit het Franse maandblad. Vertaling door Jan Reyniers.

1. Yossi Bartal, Guli Dolev-Hashilon et Leon Holly, « Meinungsbildungsreisen nach Israel », TAZ, Berlin, 29 novembre 2025.
2. « Gabriel erntet Kritik nach Apartheid-Vergleich », Der Spiegel, Hambourg, 15 mars 2012.
3. La page de Raanan Eliaz sur Europe-Israel network (indisponible au moment de la publication).
4. « Willkommen an der Fragemauer ».
5.  Isabel Kershner et David Segal, « Who’s behind the judicial overhaul now dividing Israel ? Two New Yorkers », The New York Times, 20 mars 2023.
6. Emmanuel Navon, « Europe should rethink its approach to annexation » et « Rome and Jerusalem », The Times of Israel – The blogs, respectivement 1er juillet 2020 et 10 mai 2024.
7. « Emmanuel Navon steps down as CEO of Elnet-Israel to lead new think tank », site personnel d’Emmanuel Navon, 2 avril 2025.
8. Lisa Wölfl, « Wie Elnet Politik und Unternehmen zusammenbringt », Abgeordnetenwatch (Surveillance du Parlement), 20 novembre 2025.