De opmars van linkse kandidaten in de VS zet Donald Trump ertoe aan de strijd tegen het communisme tot een van zijn belangrijkste campagneonderwerpen te maken. Over eerdere aanslagen door extreemrechts wordt daarentegen met geen woord meer gerept.

Voor de president van de Verenigde Staten gaat niets hem op het eerste gezicht nog voor de wind. De oorlog tegen Iran die hij samen met Israël ontketende, was vanaf de eerste dag al impopulair. Zes maanden later is die onpopulariteit nog groter geworden. De oorlog loopt vast zonder ook maar één van zijn doelstellingen te hebben bereikt én hij veroorzaakte de sluiting van de Straat van Hormuz. Voor de Amerikanen vertaalt dit conflict zich vooral in prijsstijgingen, met name van de benzineprijs (+ 35% sinds februari). Twee jaar geleden werd Donald Trump herkozen om de koopkracht te verbeteren en een einde te maken aan ‘eindeloze oorlogen’. Nu de tussentijdse verkiezingen van 3 november naderen, ziet de balans er voor hem niet zo rooskleurig uit. De populariteit van de president maakt een fikse duik.

Hoe hierop reageren? Eerste optie: de slechte periode uitzitten in de hoop dat een sportevenement, een sappig nieuwsbericht of een orkaan de publieke opinie afleidt van een oorlog die, aan VS-zijde, niet al te dodelijk is (achttien gesneuvelde soldaten). Een andere mogelijkheid is het aanstaande verkiezingsgevecht dramatiseren door een gevaarlijk monster in de schijnwerpers te zetten. Aangezien strategische consistentie niet Trumps belangrijkste eigenschap is, doet hij nu eens het ene, dan weer het andere. ’s Ochtends is alles in orde dankzij ‘zijn’ successen waar de hele wereld jaloers op is; ’s avonds moeten we oppassen voor communistische terroristen die samenzweren om ons geliefde land te vernietigen.

Communistische terroristen, in de VS? Ja, het is zelfs het grote mobilisatiethema van de Republikeinse Partij geworden. Er is de moord in december 2024 op de baas van een verzekeringsmaatschappij; er is die in september 2025 op de extreemrechtse influencer Charlie Kirk; er is de verrassende verkiezing twee maanden later van een socialist, Zohran Mamdani, tot burgemeester van New York, … Deze uiteenlopende gebeurtenissen voorspellen op het eerste gezicht noch de vernietiging van Wall Street, noch een herhaling van de bestorming van het Winterpaleis. Maar in het land van het McCarthyisme en de meest bizarre generalisaties zorgt de opeenvolging van die feiten voor een klimaat van onrust. En voor stof om een campagne mee te voeden.

Stephen Miller zette de toon tijdens de begrafenisplechtigheid van Kirk. In plaats van te proberen het land te verenigen in de afkeuring van een politieke moord, greep de speciale adviseur van de president van de Verenigde Staten het drama aan om de tegenstanders van Trump nog meer te demoniseren. En om ze duidelijk te maken dat ze de ultraconservatieve ‘draak tot leven hadden gewekt’. Zijn eerbetoon was gewelddadig, haatdragend, huiveringwekkend en stak des te meer af tegen de toespraak van de weduwe van het slachtoffer. Zij haalde het Evangelie aan met de woorden van Jezus aan het kruis: ‘Vader, vergeef het hun, want ze weten niet wat ze doen.’ Over de moordenaar van haar man zei Erika Kirk zelfs: ‘Deze man, deze jongeman, … ik vergeef het hem.’

Miller, de architect van Trumps immigratiebeleid, kent echter geen genade. Zijn toespraken zijn zo doordrongen van fascistische retoriek dat zijn tegenstanders gekscherend suggereren dat ze uit het Duits zijn vertaald. Miller hield zich niet in toen hij het woord nam voor een vol stadion in Arizona. De leiders van het land waren er naartoe gekomen om Kirk eer te bewijzen. De president was er, de vicepresident, de minister van Buitenlandse Zaken, enz. En Miller oreerde: ‘Wij zijn de storm. Onze vijanden kunnen onze kracht, onze vastberadenheid en onze passie niet begrijpen. (…) Het licht zal de duisternis overwinnen, wij zullen zegevieren over de krachten van het kwaad. Zij kunnen zich het leger dat in opstand komt niet voorstellen, omdat wij het goede, het deugdzame en het edele verdedigen. En jullie, die haat tegen ons aanwakkeren, wat hebben jullie? Jullie hebben niets, jullie zijn niets. Jullie zijn het kwaad, jullie zijn de afgunst, jullie zijn de hebzucht, jullie zijn de haat. Jullie zijn niets. Jullie kunnen niets opbouwen, niets voortbrengen, niets scheppen. Wij zijn degenen die scheppen, die de mensheid verheffen. Jullie dachten Charlie Kirk te doden, maar jullie hebben hem onsterfelijk gemaakt. (…) Wij staan aan de kant van God. Aan mijn vriend, aan mijn broer Charlie, beloof ik dit: we zullen je trots maken. We zullen het werk afmaken.’ Waren die woorden slechts de preek van een opgewonden fundamentalist? Wat volgde, bewijst dat dit niet zo was.

Communisme is ‘diepe ellende en smerigheid na twaalf maanden’, ‘moorden alom’, ‘een ramp’. Het bewijs hiervoor zou ‘al duizenden jaren’ zijn geleverd (Donald Trump).

Zes weken later toont de overwinning van Mamdani aan dat er in de VS linkse krachten opkomen die in staat zijn om te winnen in de grootste stad van het land. De moord op Kirk, gepleegd door iemand zonder duidelijke ideologische achtergrond, diende zich niet aan als een handig politiek instrument. De triomf van een uitgesproken socialist bij de burgemeesterverkiezing, de glimlachende en briljante anti-imperialistische overwinning in de rijkste metropool ter wereld, heeft een bijzondere reikwijdte. Temeer omdat er verschillende andere verkiezingsresultaten volgden. Niet alleen in New York maar ook in Michigan, Colorado, Minnesota en Florida, waar de kandidaten van de Democratische voorverkiezingen telkens de overwinning behaalden. Zij wonnen na een campagne waarin steun werd betuigd voor Palestina; waarin er verzet was tegen datacenters en waarbij de eis voor een sociale ziektekostenverzekering centraal stond. De vijand, die Steven Miller had afgeschilderd als iemand die niet in staat was om ‘te bouwen, te produceren, te creëren’, was dus geen ‘eenzame wolf’ zonder toekomst. Het gaat om een leger van linkse activisten die vastbesloten zijn het democratisch establishment omver te werpen door verschillende van zijn boegbeelden te verslaan. Steve Scalise, leider van de Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden, vergeleek de situatie met de ‘bolsjewistische machtsovername’ van de tegenpartij. Een remake van ‘het communisme. Dát is de vijand’. Het vervolg van de film was des te makkelijker te raden omdat iedereen in de VS de plot kent. ¹ Met name Trump. 

In de VS hebben sinds 1990 extreemrechtse hardliners vijf keer zoveel aanslagen gepleegd en zeven keer zoveel mensen gedood als extreemlinkse.

De politieke mentor van de toen nog jonge vastgoedontwikkelaar uit New York was ene Roy Cohn. Hij leerde de toekomstige president kennen nadat hij de Republikeinse senator Joseph McCarthy had geadviseerd. McCarthy was in de jaren vijftig berucht vanwege zijn jacht op echte of vermeende ‘communisten’. Cohn was openbaar aanklager tijdens het proces waarin Ethel en Julius Rosenberg werden veroordeeld tot de elektrische stoel. Cohn leerde de jonge Trump de kneepjes van de media-aandacht, van ondankbaarheid en van gerechtelijke hardnekkigheid. ²

Trump maakte wat graag gebruik van heksenjachttechnieken. Twee van zijn voorgangers in het Witte Huis, Richard Nixon en Ronald Reagan, hadden daar immers op grote schaal gebruik van gemaakt bij hun doorbraak in de publieke arena. De eerste door een hoge ambtenaar van het ministerie van Buitenlandse Zaken, Alger Hiss, te vervolgen. Hiss werd beschuldigd van spionage ten gunste van de Sovjet-Unie. De tweede door zijn collega’s – communistische schrijvers of acteurs – aan te klagen voor de Commissie voor anti-Amerikaanse activiteiten. Die commissie had onder anderen Charlie Chaplin, Orson Welles, Arthur Miller, Dashiell Hammett, Jules Dassin, … verboden hun beroep nog verder uit te oefenen op straffe van gevangenis.
Op 3 juli jongstleden, aan de vooravond van de nationale feestdag, voor de voet van Mount Rushmore en de in steen uitgehouwen gezichten van vier illustere Amerikaanse presidenten, ³  knoopte Trump weer aan bij deze traditie. In zijn toespraak ter herdenking van de 250e verjaardag van de Onafhankelijkheidsverklaring van de Verenigde Staten, wijdde hij bijna een kwart ervan aan de ‘heropleving van de communistische dreiging’. Hij benutte bij die gelegenheid zowat alle facetten van de kunst van het understatement.

‘Het communisme is een dodelijk gevaar voor de Amerikaanse vrijheid. Nog ernstiger dan de Eerste Wereldoorlog, de Tweede Wereldoorlog, Pearl Harbor of 11 september. Het is de dood, de tirannie en de voortzetting van het Kwaad. (…) Ze houden niet van God en ze willen God niet. Ze houden niet van religie en ze willen geen religie. Maar we zullen ze niet laten winnen. Het is de ideologie van diefstal, leugens, controle en massamoorden. In een democratie mag er geen ruimte zijn voor deze doctrines. (…) Je kunt loyaal zijn aan Karl Marx, of je kunt loyaal zijn aan Amerika. Je kunt communist zijn, of je kunt patriot zijn. (…) Amerika zal nooit een communistisch land worden.’

Misschien verraadde de president van de VS hiermee Millers invloed, omdat hij eraan toevoegde dat de ‘Amerikaanse communistische partij’, waarvan de meeste Amerikanen ongetwijfeld toen pas ontdekten dat ze nog bestond, ‘een samenraapsel was van illegale immigranten, criminelen en iedereen die niet wil werken.’ Trump is zo trots op die toespraak dat hij er tijdens zijn campagnebijeenkomsten voor Republikeinse kandidaten uitvoerig uit citeert. Soms voegt hij daar nog nieuwe, vrij pikante details aan toe, zoals het feit dat ‘de communisten Mount Rushmore willen opblazen.’ ⁴

‘Een communistische loser die een hekel heeft aan joden’

Deze verzinsels kunnen leiden tot nieuwe vrijheidsbeperkende maatregelen of tot betwistingen van de komende verkiezingsuitslagen. Ze zijn overigens niet alleen voor binnenlands gebruik bestemd. Volgens de VS-president ‘hebben onze Amerikaanse voorouders niet hun bloed vergoten bij Midway en in Normandië om een bende dieven, radicalen en gekken toe te staan onze natie te komen plunderen.’ Het is dan ook geen verrassing dat hij op 8 juli, tijdens de top in Ankara, dezelfde boodschap overbracht aan zijn bondgenoten van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO). Het communisme, zo herinnerde hij hen eraan, is tegelijkertijd de belofte van ‘een leven lang gratis huur, maar na twaalf maanden bittere armoede en smerigheid’, van ‘moorden overal’, ‘een ramp’. Het bewijs hiervoor zou overigens ‘al duizenden jaren onder verschillende namen zijn geleverd.’ ‘Weet je, of men ze nu radicalen, socialisten of communisten noemt, een groot verschil is er niet.’

Het communisme aanvallen tijdens de top van een militaire organisatie die Moskou als de grote tegenstander aanwijst, is op zijn minst verrassend. De Russische leiders verafschuwen het communisme namelijk evenzeer als de president van de VS het doet. Een verklaring voor Trumps vijandige hetze en zijn verwijzing naar de huurprijzen moet dan ook eerder lokaal worden gezocht. De nieuwe burgemeester van New York, Zohran Mamdani, kondigde immers de invoering aan in zijn stad van een belasting op luxe ‘pied-à-terres’. Die belasting zal alle eigenaars treffen van tweede woningen met een waarde van meer dan 5 miljoen dollar.
Deze belasting is deels bedoeld om de sociale kinderopvang te financieren. Volgens Mamdani is ze ‘speciaal ontworpen voor de rijksten der rijken die hun fortuin in New Yorks onroerend goed parkeren zonder er te wonen.’ Die maatregel maakte Trump, een voormalige New Yorkse projectontwikkelaar wiens huurcontract in het Witte Huis in januari 2029 afloopt, ziedend: ‘Burgemeester Mamdani is bezig New York TE VERNIETIGEN!… DIT BELASTINGS-, BELASTINGS-, BELASTINGSBELEID is ZO SLECHT.’ ⁵

Toen Trump zijn woede uitte tegenover een vriend-miljardair, adviseerde die de president om die linkse politici als ‘jihadisten’ te bestempelen. Trump omschreef de linkse politici die ‘overal verkozen werden’ als mensen, ‘die gefaald hebben en vanuit failliete landen hier naartoe komen om ons te vertellen hoe wij het onze moeten besturen.’ In diezelfde geest becommentarieerde de VS-president de overwinning van Abdul El-Sayed bij de Democratische voorverkiezingen in Michigan op 4 augustus dit jaar. Hij noemde hem ‘een communistische loser die Joden haat.’ De ‘loser’ werd echter een winnaar, en dat ondanks een anticampagne van 32 miljoen dollar, gefinancierd door een pro-Israëlische lobby.

‘Communist’, ‘jihadist’, ‘terrorist’… allemaal beschuldigingen die gemeengoed zijn geworden in een politieke strijd waarin voortdurend gebruik wordt gemaakt van veralgemeningen, diskwalificaties en beschuldigingen van verraad. Wat aan deze heksenjacht nog ontbrak, was een intellectuele grondslag en een officieel startmoment. Dat kwam er op 16 juli 2026 toen ze internationale erkenning kreeg op een conferentie georganiseerd door de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio.

Voor het eerst wordt in de officiële antiterreurstrategie van de VS zelfs geen melding meer gemaakt van extreemrechts terrorisme.

Met als thema ‘De heropleving van het politieke terrorisme’ bracht de bijeenkomst zesenzestig staten samen in Washington. Onder hen de zevenentwintig lidstaten van de Europese Unie. Twee maanden eerder was de ‘Antiterrorismestrategie van de VS’ gepubliceerd. In tegenstelling tot eerdere versies werd in de nieuwe strategie geen enkele keer melding gemaakt van extreemrechts terrorisme. Er zouden namelijk slechts ‘drie belangrijke soorten terroristische groeperingen’ bestaan: ‘narcoterroristen en transnationale bendes’, ‘islamisten’ en ‘links terrorisme, met inbegrip van anarchisten en antifascisten.’ ⁶  De actieprioriteit ligt bij het derde type. Het gaat daarbij om de ‘neutralisatie van gewelddadige, niet-religieuze groeperingen met een anti-Amerikaanse, radicaal trans- en anarchistische ideologie.’ Wat precies bedoeld wordt met de term ‘neutralisatie’ blijkt uit het voorwoord van president Trump: ‘Als je Amerikanen verwondt of van plan bent dat te doen, zullen we je doden.’

Alle voor de VS eventueel lastige bezwaren waren voor het begin van de conferentie al weggewerkt. Het Amerikaanse ministerie van Justitie verwijderde een jaar geleden al een onderzoek uit 2024 van zijn website. Dat onderzoek had aangetoond dat in de Verenigde Staten, sinds 1990, rechtsextremisten vijf keer zoveel aanslagen hadden gepleegd en zeven keer zoveel doden hadden veroorzaakt dan extreemlinks. ⁷  Die informatie zou allicht schadelijk zijn geweest voor het soort terrorisme waar Rubio politiek belang bij heeft. Hij wil immers dat ‘terrorisme’ uitsluitend in verband wordt gebracht met Iran of, beter nog, met het ‘uitgestrekte inlichtingen- en propagandanetwerk van het Cubaanse regime dat de opkomst van extreemlinks in ons land en op ons halfrond mogelijk heeft gemaakt.’⁸

Binnenkort ‘de goelag’ ?

Op 16 juli jongstleden hekelde Rubio in zijn toespraak dan ook het (vroegere) geweld van de Uruguayaanse Tupamaros, de Argentijnse Montoneros, de Revolutionaire Strijdkrachten van Colombia (FARC), het Peruaanse Lichtend Pad, de Duitse Rote Armee Fraktion en de Italiaanse Rode Brigades. Hij bracht ze in verband met de moord op Kirk en de dood in Lyon, enkele maanden geleden, van de neonazistische activist Quentin Deranque. Geen woord daarentegen over de tienduizenden slachtoffers van de extreemrechtse dictaturen in Latijns-Amerika (vaak gesteund door de Verenigde Staten), noch over de 69 jonge, Noorse, linkse activisten die door de blanke supremacist Anders Breivik op het eiland Utøya werden vermoord, noch zelfs voor zijn 168 landgenoten die in 1995 door een andere extreemrechtse supremacist, Timothy McVeigh, werden gedood.

Aan alle handlangers van de VS die op uitnodiging van het ministerie van Buitenlandse Zaken waren toegestroomd, zette Rubio de bijzondere aard van het communisme en van de ‘radicale linkse beweging’ uiteen. ‘Het is een opstand van de slechtsten tegen de besten, van de zwakken en de lafaards tegen de goeden. Hij wordt gepleegd door zij die niet kunnen opbouwen, die niet kunnen creëren en die wraak willen nemen op hun eigen tekortkomingen door degenen te vernietigen die dat wel kunnen.’ Het resultaat is ‘een wereld zonder creativiteit, zonder ambitie, zonder helden, zonder wonderen.’ Is de maat daarmee vol? Nee, het kan nog erger: ‘het communisme streeft naar een wereld zonder God.’

In het apocalyptische en paranoïde register van een doodsbang Westen en een vrije wereld die steeds meer door zijn angsten wordt geknecht, ontbrak alleen nog… Steve Miller. Eerst beschreef hij uitvoerig de gevolgen van een eventuele nederlaag van zijn extreemrechtse vrienden: de goelag! Daarna betoogde hij dat links de openbare vrijheden zou gebruiken om ‘zijn [gebruikte] geweld af te schermen tegen strafrechtelijke vervolging,’ en dat wanneer ‘beschaving je thuishaven is, je die met evenveel passie moet verdedigen als wanneer een vijand bij je thuis zou binnenvallen, daar waar je familie woont.’ Terwijl hij foto’s van antifascistische activisten bekeek, analyseerde Miller het gezicht van de ‘vijand’: het zijn mensen die ‘niet normaal zijn. Ze zijn helemaal misvormd in hun uiterlijk, hun kleding, en in hun manieren’.

In de VS hebben sinds 1990 extreemrechtse hardliners vijf keer zoveel aanslagen gepleegd en zeven keer zoveel mensen gedood als extreemlinkse.

We hebben het Quai d’Orsay (ministerie van Buitenlandse Zaken) gevraagd naar de Franse bijdrage aan deze extreemrechtse propagandacampagne die vermomd was als internationale conferentie. De diensten van het ministerie bevestigden ons dat ‘Frankrijk op 16 juli op subministerieel niveau aan het evenement deelnam. Het land werd vertegenwoordigd door de speciale gezant voor terrorismebestrijding. Deze bijeenkomst paste in het kader van de nieuwe antiterrorismestrategie van de VS, die in mei 2026 werd gepubliceerd.’ We wilden ook weten of er voorafgaand aan of na afloop van de top overleg was geweest tussen de deelnemers; of de conferentie interessant was geweest en of er een vervolg op zou komen.
Het antwoord van het Quai d’Orsay luidde: ‘Wij geven hier geen verdere commentaar op.’

Vertaling van Serge Halimi ‘Donald Trump contre le péril rouge’, Le Monde diplomatique, september 2026. Lava Media maakt deel uit van Les éditions internationales van Le Monde diplomatique. Maandelijks publiceren we drie artikelen uit het Franse maandblad in Nederlandse vertaling. Vertaling door Jan Reyniers.

1.  Zie ‘L’obsession de la subversion aux États-Unis’, Le Monde diplomatique, februari 1988; en ook Richard Hofstadter, ‘Le style paranoïaque en politique’, Le Monde diplomatique, september 2012.
2. Cf. Kai Bird en Susan Goldmark, ‘The mentor: How Rohn Cohn taught Donald Trump everything’, The New Yorker, 3 augustus 2026.
3. George Washington, Thomas Jefferson, Abraham Lincoln, Theodore Roosevelt
4. Bijeenkomst in Marietta, Georgia, 22 juli 2026
5.  Julia Rock, Zehra Munir en Amelia Pollard, ‘New York City’s super-rich complain about Mamdani’s tax on second homes’, Financial Times, 16 april 2026.
6. Het Witte Huis, ’United States conterterrorism strategy’, (PDF), 2026.
7. Dat zijn 227 aanslagen en 520 doden door extreemrechts, 42 aanslagen en 78 doden door extreemlinks. In Steven Chermak, Matthew Demichele, Jeff Gruenewald, Michael Jensen, Raven Lewis en Basia E. Lopez, ‘What NIJ research tells us about domestic terrorism’, National Institute of Justice, 4 januari 2024.
8. Opening van de ministeriële bijeenkomst over de toename van het terrorisme, Ministerie van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten, 16 juli 2026.