3000 doden tijdens drie hittegolven, 3000 hectare afgebrand in de Hoge Venen, en wat doet Arizona? Een sms sturen met de boodschap ‘Drink water’ en bidden om regen. Dit is geen toeval, maar het gevolg van een systeem dat ons niet beschermt tegen een crisis die het zelf veroorzaakt.

Hadden we deze ramp kunnen zien aankomen? Absoluut. Het IPCC bestaat al bijna 40 jaar en we weten al decennialang dat de opwarming van de aarde hittegolven, droogtes, overstromingen en bosbranden frequenter, heviger en langduriger maakt. Ook in België komen deze waarschuwingen niet uit de lucht vallen: al in 2005 beschreef een officieel advies van maar liefst 40 pagina’s de gevolgen van hittegolven op onze gezondheid. Wat deed de regering met die info? “Vrijwel niets”, zegt klimatoloog en voormalig vicevoorzitter van het IPCC Jean-Pascal van Ypersele. “Het aantal doden is in België meer dan verdubbeld, terwijl het in Frankrijk in dezelfde periode is gehalveerd.”¹ Wetenschappelijke kennis alleen volstaat niet om de samenleving te veranderen, omdat ze botst met de belangen van ons huidige economische systeem: het kapitalisme. Die tegenstelling leidt tot drie fundamentele vormen van onrechtvaardigheid.

De eerste vorm is klassenongelijkheid tussen wie de meeste uitstoot veroorzaakt en wie de gevolgen ervan draagt. Laten we beginnen bij de uitstoot. Vandaag is elektriciteit opwekken met windmolens op land of zonnepanelen goedkoper dan met fossiele brandstoffen: windenergie op land is 53% goedkoper dan de goedkoopste fossiele centrale, zonne-energie 41%.²,³ Toch investeren fossiele multinationals er amper in: BP schroefde zijn investeringen in hernieuwbare energie in 2025 met maar liefst 70% terug. ^{4 56}Ook TotalEnergies investeert jaar na jaar minder in hernieuwbare energie. Waarom? Patrick Pouyanné, CEO van TotalEnergies, vat het perfect samen: “Aandeelhouders willen vooral zekerheid over de duurzaamheid van hun dividenden.”⁷ Daar wringt het schoentje: de winning van olie en gas levert tot vier keer meer op dan de productie van hernieuwbare energie.⁸ 

Hoewel de landen op de COP21 zich ertoe verbonden hebben de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 °C, zouden de 425 zogenaamde ‘koolstofbommen’ – grootschalige fossiele projecten die door grote oliebedrijven en sommige staten al zijn opgestart of gepland – samen meer dan zeven keer zoveel CO₂ uitstoten als het resterende koolstofbudget om die doelstelling te halen.⁹  De grootste ‘bom’ is een project voor de winning van olie en schaliegas in Texas. Alleen al daardoor zouden 5.600 kinderen die in 2025 in België zijn geboren een extra hittegolf meemaken tijdens hun leven. ¹⁰ Ecologie zonder oog voor klassenverschillen legt de nadruk vooral op individuele ‘kleine acties’. Maar wie kijkt naar de organisatie van onze productie, ziet waar het probleem echt zit: een kleine groep aandeelhouders heeft, om haar winsten veilig te stellen, nu al beslist om tientallen generaties op te zadelen met een onleefbaar klimaat.Deze bedrijven bezitten de productiemiddelen van een sector waarvan de hele samenleving afhankelijk is. Zolang die in hun handen blijven, is een echte klimaattransitie onmogelijk.

Maar de gevolgen van de uitstoot van TotalEnergies treffen niet iedereen even hard. De mensen die sterven, zijn niet de superrijken die in Parijs¹¹ een Louis Vuitton-show bijwonen voor een kunstmatige golf. In België loopt een arbeider boven de 60 twee keer zoveel risico om te sterven tijdens een hittegolf als iemand met een diploma hoger onderwijs.¹² Afgelopen zomer moesten kassamedewerkers werken bij meer dan 40 °C, zonder ventilator, terwijl hun werkgever de prijs van ventilatoren verdrievoudigde. Arbeiders moesten 48 uur staken om koel drinkwater en aangepaste werkuren af te dwingen. Honderden alleenstaanden stierven eenzaam in hun eigen huis omdat de eerstelijnszorg onvoldoende middelen krijgt om iedereen de nodige hulp te bieden.

Degenen die sterven, zijn niet de superrijken die in Parijs de modeshow van Louis Vuitton bijwonen, tegen de achtergrond van een kunstmatige golf, maar wel degelijk de arbeiders en arbeidsters.

De tweede vorm van onrechtvaardigheid is tussen het Noorden en het Zuiden. De geïndustrialiseerde landen zijn verantwoordelijk voor meer dan 60% van de opwarming door fossiele brandstoffen, de 47 armste landen zijn verantwoordelijk voor amper 5%.¹³ Het Noorden had zijn deel van het koolstofbudget voor een opwarming van maximaal 1,5 °C al in 1986 opgebruikt. Sindsdien eigent het zich ook het aandeel van het Zuiden toe¹⁴, waar meer dan 80% van de wereldbevolking woont. Bovendien zijn deze landen extra kwetsbaar voor extreme weersomstandigheden en zijn ze er minder goed tegen bestand. Onder meer door het imperialisme van het Noorden staan ze namelijk economisch achter. Tussen 2010 en 2020 eisten overstromingen, droogtes en stormen vijftien keer meer levens dan in minder kwetsbare regio’s.¹⁵ Terwijl de Texaanse ‘koolstofbom’ 5.600 Belgische pasgeborenen tijdens hun leven aan een extra hittegolf zou blootstellen, gaat het in India om 2,6 miljoen kinderen, in China om 940.000, in Pakistan om 730.000 en in Nigeria om 690.000.¹⁶

Tot slot is er de ongelijkheid tussen generaties. Jongeren en toekomstige generaties hebben het minst bijgedragen aan de klimaatopwarming, maar zullen er wel het zwaarst onder lijden. Zij zullen opgroeien in een veel warmer klimaat. Volgens onderzoek van de VUB zal een kind dat in 2025 geboren wordt in zijn leven drie jaar langer te maken krijgen met weersomstandigheden die bosbranden in de hand werken dan zijn grootouders. ¹⁷, ¹⁸ Ook hier wordt het mondiale Zuiden dubbel zo hard getroffen: de meeste kinderen wonen vandaag daar en zullen er ook in de toekomst opgroeien. Tegen 2050 zal 40% van alle kinderen ter wereld in Afrika leven.¹⁹

Arizona kiest voor oorlog, niet voor onze toekomst

We kunnen niet op de Arizona-regering rekenen om ons te beschermen tegen de klimaatcrisis. Het CERAC-rapport van februari 2025 waarschuwde dat ons land onvoldoende voorbereid is op natuurbranden, maar met die waarschuwing werd niets gedaan.²⁰ Toen de N-VA in de regering-Michel zat, sloot ze al vier van de zes kazernes van de Civiele Bescherming. De taken werden doorgeschoven naar brandweerkorpsen die toen al ondergefinancierd waren.²¹ Het spoor, dat cruciaal is om minder afhankelijk te worden van de auto, moet 675 miljoen euro inleveren.²²  De federale wetenschappelijke instellingen zien hun budget tot 2029 elk jaar met gemiddeld 12% dalen. Daaronder valt ook het KMI, dat ervoor moet zorgen dat hulpdiensten tijdig worden gewaarschuwd, zodat extreem weer niet uitmondt in een ramp, zoals deze zomer.²³ Die passiviteit kost ons handenvol geld: alleen al de hittegolven van deze zomer kostten ons 6 miljard euro.²⁴

Toch is er één kabinet dat buiten schot blijft bij de besparingen: Defensie. Nochtans zei de voorzitter van de Brandweerfederatie in mei: “In plaats van F-35’s te kopen, moeten we de hulpverleningszones de middelen geven die ze echt nodig hebben.”²⁵ Daarbovenop heeft de militarisering ook gevolgen voor het klimaat. Een vlucht met een F-35 stoot evenveel uit als een Belgische auto in drie jaar tijd. ²⁶ Wereldwijd zou de militaire sector verantwoordelijk kunnen zijn voor maar liefst 7% van de uitstoot.²⁷ Zelfs volgens een voorzichtige schatting heb ik berekend dat die uitstoot ertoe kan leiden dat wereldwijd 18 miljoen kinderen tijdens hun leven een extra hittegolf zullen meemaken, 430.000 met een extra droogte te maken krijgen, 180.000 met een extra overstroming en 130.000 met een extra natuurbrand. Het Europese herbewapeningsplan van 800 miljard euro zou de militaire uitstoot kunnen opdrijven tot het niveau van heel Portugal.²⁸

Voor het klimaat, tegen de besparingen van Arizona: één strijd!

De klimaatcrisis is dus van begin tot eind een gevolg van de kapitalistische logica en een klassenkwestie. Is er dan niets meer aan te doen? Nee.

Als we de opwarming beperken tot 1,5 °C, zal een kind dat in 2025 in België geboren wordt tijdens zijn leven zes hittegolven meemaken. Bij het huidige beleid, dat ons op weg zet naar 2,8 °C opwarming, zullen dat er vijftien zijn. Door ons vandaag al aan te passen aan de klimaatverandering, kunnen we voorkomen dat elke hittegolf uitmondt in een sociaal drama. De kennis en technologie bestaan al. Het probleem is niet technologisch, maar politiek. Daarom is collectieve actie zo belangrijk. Tegenover het fatalisme moeten we kiezen voor optimisme, met de wetenschap en de geschiedenis van grote maatschappelijke veranderingen als basis. Geen idealistisch optimisme, maar een wetenschappelijk optimisme.

Om ons beter te wapenen tegen de klimaatcrisis, hoeven we het warm water niet opnieuw uit te vinden. In Duitsland moeten werkgevers ingrijpen zodra het op de werkvloer warmer wordt dan 30 °C. ²⁹ In Spanje moeten de werkuren worden aangepast bij een hittealarm en kan buitenwerk zelfs worden stilgelegd met een betaald ‘klimaatverlof’³⁰³¹. In Frankrijk houdt elke gemeente sinds 2004 een register bij van ouderen en alleenstaanden die bij een hittealarm³²  opgebeld moeten worden en elk woonzorgcentrum moet over een gekoelde ruimte³³beschikken. Bij ons had de 50 miljoen euro die Theo Francken in allerijl uitgaf aan de bestrijding van ‘spookdrones’³⁴kunnen volstaan om zo’n 10.000 airco’s te installeren in ziekenhuizen, woonzorgcentra en kinderdagverblijven. Daarnaast hebben we in elke gemeente een schaduwplan nodig, een kaart met plekken waar mensen verkoeling kunnen zoeken zoals in Parijs³⁵, meer groen in de straten, toegankelijk drinkwater voor iedereen in de openbare ruimte en gratis zwembaden tijdens hittegolven, zoals in Amsterdam.³⁶

De militaire sector zou binnenkort weleens verantwoordelijk kunnen zijn voor 7% van de wereldwijde uitstoot. Toch is er één ministerie dat aan de bezuinigingen ontsnapt: Defensie.

Maar we moeten absoluut onze uitstoot verminderen. Rechts en extreemrechts willen daarentegen vooral inzetten op aanpassing aan de klimaatverandering.³⁷,³⁸ Dat is geen toeval: zo blijven de winsten van fossiele multinationals buiten schot. We kunnen ons misschien nog aanpassen aan de hittegolven van 2027, maar in een wereld die tegen 2100 vier graden warmer is, wordt dat vrijwel onmogelijk. Daarom moeten we de energietransitie weer in publieke handen nemen en de uitfasering van fossiele energie planmatig aanpakken. China toont dat het kan: alleen al in 2024 installeerde het land meer dan twee keer zoveel zonne-energiecapaciteit als de Verenigde Staten in hun hele geschiedenis. ³⁹Dankzij staatsplanning is China uitgegroeid tot de grootste investeerder ter wereld in schone energie. Sinds 2024 daalt de Chinese CO₂-uitstoot ondanks de stijgende vraag naar elektriciteit. ⁴⁰, ⁴¹Ook bij ons kunnen we gebouwen op grote schaal renoveren en isoleren met steun van een publieke investeringsbank naar het voorbeeld van de Duitse KfW, die voor 32 miljard euro aan leningen tegen lage rente heeft verstrekt. ⁴² Daarnaast moeten we investeren in beter treinverkeer en kwaliteitsvol openbaar vervoer, en dat gratis maken, zoals in meer dan dertig Franse steden en in Luxemburg.⁴³ Kortom, zoals econoom Jason Hickel het samenvat: hoe verder we afstappen van de kapitalistische logica van winstaccumulatie voor een kleine groep, hoe beter we er als samenleving uitkomen.⁴⁴

De klimaatcrisis is, van haar oorzaken tot haar gevolgen, een product van de kapitalistische logica en een vorm van klassenonrechtvaardigheid.

Maar met ideeën alleen verander je de samenleving niet: alleen als de werkende klasse en de jeugd samen de krachtsverhouding op scherp stellen, kunnen we het kapitalisme en de Arizona-regering, die de belangen ervan verdedigt, doen terugdringen. En er is goed nieuws: België doorgaat al twintig maanden de langste en meest intense sociale strijd in twintig jaar. Jongeren laten de laatste weken massaal van zich horen. Ze komen op voor hun toekomst, omdat ze weten dat de huidige samenleving hun weinig anders te bieden heeft dan oorlog, besparingen en klimaatcrisis. Op 9 oktober trokken meer dan 50.000 mensen door Brussel voor de nationale vakbondsbetoging, het startschot voor een najaar vol sociaal protest. Twee dagen later stapten ruim 60.000 mensen mee in de klimaatmars. En de strijd gaat door: er staan nieuwe vakbondsacties gepland en eind november volgen acties tegen de militarisering. Hoeveel mensenlevens en hoeveel hectaren bos er volgende zomer verloren zullen gaan, hangt niet af van Bart De Wever, maar van ons vermogen om ons te organiseren en maatregelen af te dwingen die ons beschermen én het probleem bij de wortel aanpakken. De strijd voor het klimaat en tegen de besparingen van Arizona gaan hand in hand!

Dit artikel verschijnt in de jongerenrubriek Magma van Lava Media. Hier vind je al de artikels verschenen in die rubriek: https://lavamedia.be/category/articles-nl/magma/

1. RTL Info. « Scandaleux », « on est à côté de la plaque » : le coup de gueule d’un climatologue à propos de la gestion de la canicule en Belgique. RTL Info https://www.rtl.be/actu/belgique/meteo/scandaleux-est-cote-de-la-plaque-le-coup-de-gueule-dun-climatologue-propos-de-la/2026-09-14/article/800098 (2026).
2. SolarQuarter. IRENA’s 2024 Renewable Power Generation Costs Report Confirms Renewables Outcompete Fossil Fuels, With Solar PV 41% And Onshore Wind 53% Cheaper Than Lowest-Cost Fossil Alternatives. https://solarquarter.com/2025/08/16/irenas-2024-renewable-power-generation-costs-report-confirms-renewables-outcompete-fossil-fuels-with-solar-pv-41-and-onshore-wind-53-cheaper-than-lowest-cost-fossil-alternatives/ (2025).
3. IRENA. Renewable Power Generation Costs in 2024. https://www.irena.org/Publications/2025/Jun/Renewable-Power-Generation-Costs-in-2024 (2025).
4. Deboutte, G. TotalEnergies abaisse ses investissements dans les renouvelables et ajuste sa stratégie. pv magazine France https://www.pv-magazine.fr/2025/10/03/totalenergies-abaisse-ses-investissements-dans-les-renouvelables-et-ajuste-sa-strategie/ (2025).
5. Euronews. BP scraps renewables target, returns to oil and gas in strategy reset. https://www.euronews.com/2025/02/26/bp-scraps-renewables-target-returns-to-oil-and-gas-in-strategy-reset (2025).
6. Reclaim Finance. Évaluation des stratégies climat des entreprises pétro-gazières.
7. Sciences et Avenir avec AFP. Le PDG de Total juge le débat sur le réchauffement climatique « trop manichéen ».
8. Reclaim Finance. Évaluation des stratégies climat des entreprises pétro-gazières. https://reclaimfinance.org/site/evaluation-de-la-strategie-climatique-des-compagnies-petrolieres-et-gazieres/ (2026).
9. Laridon, A. Linking Emissions from Fossil Fuel Megaprojects to Lifetime Climate Impacts Across Generations: a Framework for Climate Litigation. (2026).
10. Laridon, A. Linking Emissions from Fossil Fuel Megaprojects to Lifetime Climate Impacts Across Generations: a Framework for Climate Litigation. (2026).
11. Vert. Vous avez trop chaud ? Louis Vuitton fabrique une vague artificielle à Paris. https://vert.eco/video/en-pleine-canicule-louis-vuitton-fabrique-une-vague-artificielle-a-paris/.
12. VRT. Hitte van Parijs tot Damme: hoe moeten we omgaan met klimaatverandering? https://www.youtube.com/watch?v=QYqB_CUds7A (2026).
13. Jones, M. W. et al. National contributions to climate change due to historical emissions of carbon dioxide, methane, and nitrous oxide since 1850. Sci. Data 10, 155 (2023).
14. Fanning, A. L. & Hickel, J. Compensation for atmospheric appropriation. Nat. Sustain. 6, 1077–1086 (2023).
15. IPCC. Summary for Policymakers. In: Climate Change 2022 – Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. (Cambridge University Press, 2022). doi:10.1017/9781009325844.
16. Laridon, A. Linking Emissions from Fossil Fuel Megaprojects to Lifetime Climate Impacts Across Generations: a Framework for Climate Litigation. (2026).
17. Niranjan, A. Babies ‘will face almost twice as much’ extreme fire weather in Europe than great-grandparents. The Guardian https://www.theguardian.com/world/2026/sep/21/babies-extreme-fire-weather-europe-great-grandparents (2026).
18. Pietroiusti, R. et al. Increasing lifetime exposure to extreme fire weather under climate change in Europe. (2026).
19. UNICEF. Africa will be home to 2 in 5 children by 2050 – UNICEF Report. https://www.unicef.cn/en/press-releases/africa-will-be-home-2-5-children-2050-unicef-report.
20. CERAC. La Belgique est-elle préparée à faire face à des feux de végétation plus fréquents et plus intenses ? https://www.cerac.be/fr/publications/2025-02-la-belgique-est-elle-preparee-faire-face-des-feux-de-vegetation-plus-frequents (2025).
21. Belga. Jan Jambon confirme la fermeture de quatre casernes de la protection civile. La Libre https://www.lalibre.be/belgique/2017/04/04/jan-jambon-confirme-la-fermeture-de-quatre-casernes-de-la-protection-civile-ZZXS7TIQ35D3PBP5HFGUUHKQHY/ (2017).
22. Verstraete, R. Libéralisation du rail d’ici 2032 : comment ça marche ? Quel avenir pour la SNCB et ses voyageurs ? RTBF https://www.rtbf.be/article/liberalisation-du-rail-quel-avenir-pour-la-sncb-a-l-horizon-2032-11672234 (2026).
23. Le Soir. Recherche scientifique : on arrête le progrès ? https://www.lesoir.be/664514/article/2025-03-27/recherche-scientifique-arrete-le-progres (2025).
24. Wolwertz, A. L’été caniculaire pourrait coûter à la Belgique 6 milliards en productivité et ce n’est que le début. L’Avenir https://www.lavenir.net/actu/environnement/2026/09/21/lete-caniculaire-pourrait-couter-a-la-belgique-6-milliards-en-productivite-et-ce-nest-que-le-debut-3SO33VL64RADNL3U3EMTJPQQYM/ (2026).
25. Belga. « Plutôt que d’acheter des F-35, il faudrait doter les zones de secours des moyens dont elles ont réellement besoin » : les pompiers « totalement démunis ». La Libre https://www.lalibre.be/belgique/2026/05/31/plutot-que-dacheter-des-f-35-il-faudrait-doter-les-zones-de-secours-des-moyens-dont-elles-ont-reellement-besoin-les-pompiers-totalement-demunis-WW3ZQ5OP65HGZCUKSDKT2624KE/ (2026).
26. Le Soir. Pourquoi les guerres ont-elles un impact sur l’environnement ? « À propos », le podcast d’actualité du Soir. https://www.listennotes.com/podcasts/à-propos/pourquoi-les-guerres-ont-2F7N5ZAjLzW/ (2026).
27. Conflict and Environment Observatory. Estimating the Military’s Global Greenhouse Gas Emissions. https://ceobs.org/estimating-the-militarys-global-greenhouse-gas-emissions/.
28. Scientists for Global Responsibility. Military spending and military emissions: the hidden links. https://www.sgr.org.uk/resources/military-spending-and-military-emissions-hidden-links (2025).
29. BAuA. ASR A3.5 Raumtemperatur. Bundesanstalt für Arbeitsschutz und Arbeitsmedizin. https://www.baua.de/DE/Angebote/Regelwerk/ASR/ASR-A3-5.
30. Républik RH. Espagne : interdiction du travail à l’extérieur pendant les périodes de canicule. https://www.republikgroup.com/articles/6d81a4e7-fefd-f011-832e-000d3a43e2d8/espagne-interdiction-du-travail-a-l-exterieur-pendant-les-periodes-de-canicule.
31. Blancho, M. Congé climatique, « journée intensive »… Pour concilier travail et chaleur, la France pourrait s’inspirer de solutions espagnoles. Vert https://vert.eco/climat/conge-climatique-journee-intensive-pour-concilier-travail-et-chaleur-la-france-pourrait-sinspirer-de-solutions-espagnoles/ (2026).
32. Illiwap. Canicule : rôle et obligations des mairies en 2026. https://www.illiwap.com/fr/actualite/articles/communes-protection-habitants-canicule-2026 (2026).
33. Qualineo. Plan bleu EHPAD : obligations, modèle et gestion de crise. https://www.qualineo.io/post/plan-bleu-ehpad.
34. Leunens, T. Faux drone et vraie polémique : Théo Francken sous un feu nourri en commission Défense. L’Avenir https://www.lavenir.net/actu/belgique/2026/04/22/faux-drone-et-vraie-polemique-theo-francken-sous-un-feu-nourri-en-commission-defense-RPS32I75GBHVXJCOICLHNYWGRI/ (2026).
35. Ville de Paris. Îlots de fraîcheur à Paris. https://experience.arcgis.com/experience/97a1ee11f50e4c36afb48b93007b4fb8.
36. RTL Infos. Vague de chaleur en Europe : piscines gratuites, écoles fermées, épreuves du bac décalées. https://infos.rtl.lu/news/monde/piscines-gratuites-ecoles-fermees-epreuves-du-bac-decalees-637414838 (2026).
37. Vlaams Parlement. Commissie voor Leefmilieu, Natuur en Ruimtelijke Ordening, dinsdag 14 oktober 2025, verslag.
38. franceinfo. Édito. Derrière son grand plan climatisation, le Rassemblement national sèche toujours sur le réchauffement climatique. https://www.franceinfo.fr/replay-radio/l-edito-politique/edito-derriere-son-grand-plan-climatisation-le-rassemblement-national-seche-toujours-sur-le-rechauffement-climatique_8052968.html (2026).
39. U.S. Energy Information Administration (EIA). China’s solar capacity installations grew rapidly in 2024. https://www.eia.gov/todayinenergy/detail.php?id=65064 (2025).
40. Ember. China Energy Transition Review 2025. https://ember-energy.org/latest-insights/china-energy-transition-review-2025 (2025).
41. Myllyvirta, L. Analysis: China’s CO2 emissions have now been ‘flat or falling’ for 21 months. Carbon Brief https://www.carbonbrief.org/analysis-chinas-co2-emissions-have-now-been-flat-or-falling-for-21-months (2026).
42. Direction générale du Trésor. La rénovation énergétique des bâtiments en Allemagne. https://www.tresor.economie.gouv.fr/Articles/c2639080-bd7a-4e98-975d-3368ae520547/files/120a9051-eb5c-4171-ab9c-d782127eb62d (2021).
43. Fondation Jean-Jaurès. La gratuité des transports : une idée payante ? https://www.jean-jaures.org/publication/la-gratuite-des-transports-une-idee-payante/ (2022).
44. Hickel, J. The Divide. https://www.jasonhickel.org/the-divide.