Artikels

Black pasionaria Blouin: een leven van zorg en strijd.

Lies Busselen

—24 september 2026

Geen dekolonisatiestrijd of Andrée Blouin was erbij betrokken. Door haar tegenstanders werd ze getypeerd als “de gevaarlijkste vrouw van Afrika”. Ze adviseerde Lumumba en leidde de grootste Congolese vrouwenbeweging. Recensie van haar autobiografie.

Andrée Blouin (1921–1986) was een uitzonderlijke politieke kracht in de Afrikaanse dekolonisatie. Ze werd geboren in Frans-Equatoriaal Afrika als dochter van een Afrikaanse moeder en een Franse vader. Zo groeide ze op als métisse in een koloniale orde waarin “gemengde” afkomst juridisch en sociaal sterk werd gehiërarchiseerd. Die positie gaf haar toegang tot koloniale structuren maar vrijwaarde haar niet van uitsluiting, wat haar politieke bewustwording mee vormgaf. Vanuit een leven getekend door ballingschap en strijd groeide ze uit tot een invloedrijk persoon in de onafhankelijkheidsbewegingen in Centraal-Afrika. In Congo werkte ze nauw samen met Patrice Lumumba en speelde ze een sleutelrol in de politieke mobilisatie rond de onafhankelijkheid in 1960.

In 1983 verscheen My country, Africa: Autobiography of the black pasionaria in samenwerking met haar vriendin en uitgeefster Jean MacKellar.1Blouins dochter Eve verkreeg de auteursrechten en zorgde in 2025 voor een nieuwe editie die de psycho-sociale focus uit de eerste uitgave doorbreekt en meer een belichaming wordt van het politiek testament dat Blouin wou nalaten. Redacteurs Adom Getachew en Thomas Meaney die het voorwoord verzorgden, herpositioneren Blouin als een centrale stem in het globale Zuiden.2Begin 2026 verschenen een Nederlandse en een Franse vertaling.3

Lies Busselen, historica en antropologe van opleiding, doctoreert aan de KU Leuven over koloniale grafroof en de toekomst van museale collecties van menselijke voorouderlijke resten die zijn weggenomen uit de koloniale context. Tussen België en Congo combineert ze archief- en veldonderzoek, met de focus op gewelddadige verzamelpraktijken, epistemisch onrecht en postkoloniale machtsverhoudingen, en verbindt haar academisch werk met hedendaagse maatschappelijke vraagstukken.

Andrée Blouins leven, haar keuzes en haar politieke scherpte intrigeren talrijke vrouwen. Zo Nadia Nsayi die het voorwoord schreef voor de uitgave bij EPO en journaliste Elien Spillebeen, die een recensie schreef voor MO*, naast meerdere andere vrouwelijke stemmen uit het middenveld, de academische en journalistieke wereld, die haar politiek engagement onder de aandacht willen brengen.4

Tijdens het schrijven van deze recensie kwam het AfricaMuseum in het nieuws omdat het weigerde geologisch archiefmateriaal over Congo over te dragen aan het Amerikaans mijnbedrijf Kobold Metals.5Minister Theo Francken van zijn kant, bevoegd voor Defensie maar ook voor Buitenlandse handel, poneerde bij zijn bezoek aan Mining Idaba, de jaarlijkse mijnbeurs in Zuid-Afrika, dat België zich veel meer moet mengen in de jacht op kritieke grondstoffen, waarbij hij vooral kijkt naar Congo.6Daarnaast had Anneleen Van Bossuyt, minister van Asiel en Migratie, in Kinshasa een gesprek met de Congolese president om minder vluchtelingen uit Congo op te vangen.7

Sorry, dit artikel is alleen voor leden. Inschrijven of Login als u al een account hebt.