De Amerikaanse energieblokkade veroordeelt een heel land tot een doodvonnis – de kinderen, ouderen, premature baby’s en chronisch zieken op kop. Cuba kreunt onder het gewicht van ontbering en lijden, maar het breekt niet. Tekst van een verklaring voor de VN-Mensenrechtenraad.

Op 29 januari 2026 legde president Donald Trump, in strijd met de beginselen van het internationaal recht en de geest van het Handvest van de Verenigde Naties, een energieblokkade op aan Cuba en waarschuwde hij dat hij elk land dat dit dictaat zou overtreden, zou straffen met prohibitieve importheffingen. Sindsdien wordt de aanvoer van koolwaterstoffen naar het eiland geblokkeerd door de Amerikaanse strijdkrachten. Het voorwendsel dat hiervoor wordt aangevoerd, is dat Cuba – een klein land in het mondiale Zuiden met weinig natuurlijke hulpbronnen en al bijna zeven decennia onderworpen aan een economisch embargo – een “buitengewone bedreiging” vormt voor de nationale veiligheid van de Verenigde Staten, oftewel de hegemonie van het mondiale kapitalistische systeem.

De Amerikaanse regering had Cuba eerder al op de lijst van “staten die terrorisme steunen” geplaatst, en bovendien vaardigde het US Department of Justice op 20 mei 2026 een arrestatiebevel uit tegen de 95-jarige voormalige president Raúl Castro wegens “moorden op Amerikaanse burgers” – twee lasterlijke beschuldigingen die Havana categorisch ontkent en in plaats daarvan de terugkerende, door de VS gesteunde terroristische aanslagen op het eiland aan de kaak stelt.

Door Cuba op “rang 1” (samen met Iran, Rusland en China) te plaatsen in het National Intelligence Priorities Framework en door de “Secret Operations Unit Cuba” van de CIA te versterken, creëert D. Trump een risico op een militaire oorlog; een risico dat des te geloofwaardiger wordt door het feit dat de US Navy nog steeds illegaal de basis in Guantanamo Bay bezet, die Washington weigert op te geven en waarvan de gevangenis berucht is als een regelrechte wetteloosheidszone. Als gevolg hiervan is Cuba gedwongen een aanzienlijk deel van zijn toch al slinkende middelen te mobiliseren voor de voorbereiding van zijn verdediging – en dit onder zeer asymmetrische omstandigheden.

Blokkade om maximaal leed toe te brengen

Deze Amerikaanse blokkade heeft tot doel de Cubaanse bevolking als geheel maximaal leed toe te brengen en de onvrede en spanningen binnen de eigen gelederen te verergeren – tegen een achtergrond van toenemende dagelijkse ontberingen, fysieke en psychische uitputting, zwaar onder druk staande staatsbegrotingen en groeiende sociale ongelijkheid – met als doel de lokale publieke opinie te ontmoedigen en tegen de revolutionaire regering op te zetten.

Amerikaanse blokkade heeft tot doelde Cubaanse bevolking als geheel maximaal leed toe te brengen en de onvrede en spanningen binnen de eigen gelederen te verergen.

Het doel is om de cohesie van een volk te breken, de banden van wederzijdse hulp die hen verenigen te verbreken door individualisme te vestigen via schaarste en door te streven naar ieder voor zich, maar ook, onder invloed van haatzaaiende propaganda die via sociale netwerken wordt verspreid, botsingen en straatprotesten uit te lokken – liefst gewelddadige – om een ​​– hopelijk ook gewelddadige – “onderdrukking” door de Cubaanse autoriteiten uit te lokken, en zo een militaire interventie door de Verenigde Staten te “rechtvaardigen”, die achteraf als een “legitieme” operatie zou worden gepresenteerd, terwijl deze voorafgaand aan de interventie al niet wettelijk was.

Bovendien is de internationale context van deze Amerikaanse agressie zeer verontrustend. D. Trump steunt het kolonialistische en segregationistische beleid tegen het Palestijnse volk en de strategie van militaire expansie tegen buurlanden (Syrië, Libanon, Iran) die wordt nagestreefd door de Israëlische premier Benjamin Netanyahu – een vermeende oorlogsmisdadiger volgens het Internationaal Gerechtshof vanwege de aanhoudende genocide in Gaza. Via zijn Europese vazallen en de NAVO zet hij een proxy-oorlog voort die zijn voorgangers in Oekraïne tegen Rusland begonnen. Hij heeft de Volksrepubliek China duidelijk aangewezen als de voornaamste vijand die verslagen moet worden. Hij heeft zijn intentie uitgesproken om Groenland en het Panamakanaal te annexeren, heeft het Amerikaanse leger meerdere malen buiten het Midden-Oosten ingezet (Nigeria, Pakistan), heeft de Venezolaanse president Nicolás Maduro ontvoerd en de rijkdom van het land geconfisqueerd, is van plan nieuwe militaire bases in Latijns-Amerika te vestigen (onder andere in Peru), heeft gedreigd landen binnen te vallen (met name Mexico) en staatshoofden aan te vallen (waaronder de voormalige Colombiaanse president Gustavo Petro).

In de Verenigde Staten verslechtert de binnenlandse situatie, waardoor ze in het buitenland gevaarlijker worden. De behandeling van migranten, van het geweld van de Immigration and Customs Enforcement (ICE) tot de brute deportaties van illegale immigranten, stort het land in een diepe verdeeldheid.

Bijna driekwart van de circa 400 in Cuba geproduceerde medicijnen is niet meer verkrijgbaar of dreigt dat te worden.

De Cubaanse gemeenschap die er woont, is zelf ook verdeeld en heeft de Republikeinen bij de laatste drie presidentsverkiezingen slechts wisselende steun gegeven. Veel Cubaanse immigranten, onder wie degenen die legaal het land zijn binnengekomen, hebben het moeilijk met deze recente vijandigheid van de regering. Bijna allemaal hebben ze familie en vrienden die in Cuba zijn gebleven en die min of meer regelmatig geld naar huis sturen. Bijna niemand van hen zou willen dat ze omkomen onder bommen of tijdens een buitenlandse invasie. De overgrote meerderheid van de Cubanen die recent naar de Verenigde Staten zijn geëmigreerd, verliet het eiland om economische, niet om politieke redenen – economische redenen die voortkomen uit de talloze problemen die het dagelijks leven in de loop van meer dan tweederde van een eeuw embargo heeft veroorzaakt. En voor pro-Trump Cubanen die de afgelopen maanden familieleden uit de Verenigde Staten hebben zien deporteren door de man in wie ze hun hoop hadden gevestigd, is de American Dream plotseling in een nachtmerrie veranderd.

Extreem ernstige gevolgen van de blokkade

De olie-import door Cuba werd vanaf januari 2026 stopgezet, vlak na de bliksemaanval van de VS op Venezuela. In december 2025 hadden de Amerikaanse strijdkrachten al opdracht gekregen om schepen te onderscheppen die brandstof van Venezuela naar Cuba vervoerden. Sinds september 2025 hadden diezelfde strijdkrachten ook de taak om schepen in de Caribische Zee te vernietigen die ervan verdacht werden clandestiene drugstransporten naar de Verenigde Staten te vervoeren. Gedreven door de wraakzucht van zijn minister van Buitenlandse Zaken, de uitgesproken reactionaire Marco Rubio, zelf van Cubaanse afkomst, intensiveerde Trump vervolgens zijn dreigementen en verklaarde hij dat hij het eiland wilde “veroveren” en het tot zijn “volgende doelwit” verklaarde.

De gevolgen van de blokkade zijn extreem ernstig. De exploitatie van de schaarse natuurlijke hulpbronnen van het eiland (een kleine hoeveelheid olie en bijbehorend gas) en hernieuwbare energiebronnen dekt minder dan de helft van de binnenlandse behoeften. Het brandstoftekort heeft daardoor een grote impact op de capaciteit van de lokale infrastructuur om elektriciteit te leveren. Dit leidt tot zeer frequente en langdurige stroomuitval, en zelfs tot landelijke blackouts (zeven in de laatste acht maanden van 2026). Onder deze omstandigheden wordt de distributie van water aan de bevolking, voedsel aan winkels, grondstoffen voor onderzoekslaboratoria, medicijnen en apparatuur aan ziekenhuizen, materialen aan scholen en universiteiten, en grondstoffen en halffabrikaten aan productiebedrijven ernstig verstoord.

Alle economische sectoren worden getroffen: bankwezen, transport, landbouw, toerisme, nikkel, tabak, enzovoort. Alles is veel moeilijker geworden dan “in normale tijden”, dat wil zeggen, onder het embargo. Tijdens de “speciale periode” van de jaren negentig en tweeduizend had de staat de middelen om het grootste deel van de staatsinkomsten terug te vorderen en zo de openbare diensten te waarborgen. Nu vertoont het economische circuit echter “lekken”, omdat eigenaren van kleine en middelgrote particuliere bedrijven, waarvan het kapitaal vaak in handen is van Cubanen in de diaspora (waaronder in de Verenigde Staten), ondanks de crisis floreren en de winsten van deze nieuwe activiteiten opstrijken.

Voor het eerst sinds 1959 (de Covid-19-pandemie uitgezonderd) stijgen de sterftecijfers als direct gevolg van de blokkade.

Het tekort aan basisbehoeften en de torenhoge prijzen ervan maken het leven van miljoenen mensen tot een hel. Daar, net als hier, is de oorsprong van deze tragedie bekend: het is de uitroeiingsdrang die opeenvolgende Amerikaanse regeringen, door middel van een blokkade bovenop een embargo, uitoefenen op het Cubaanse volk, en met name op de meest kwetsbaren: kinderen, ouderen, zieken, gehandicapten en zwangere vrouwen. En meer in het algemeen ligt de hoofdoorzaak in de dictatuur die dit schaamteloze en glimlachende, op fascisme gebaseerde Amerikaanse regime aan de hele wereld oplegt, met de schuldige, sluipende en bevende medeplichtigheid van de westerse “elites” in het Noorden en de comprador-elites in het Zuiden.

Verslechtering gezondheidszorg

De kwaliteit van Cuba’s universele en gratis openbare gezondheidszorg is bewezen en wordt wereldwijd erkend. De Amerikaanse energieblokkade heeft de gezondheidszorg echter de afgelopen acht maanden ernstig verslechterd: de energievoorziening voor niet-essentiële medische diensten is niet langer systematisch gegarandeerd; veel protocollen worden verstoord door stroomuitval, en de continuïteit van essentiële zorg, die normaal gesproken wordt gewaarborgd door noodaggregaten, komt in gevaar wanneer de stroom uitvalt; bijna driekwart van de circa 400 in Cuba geproduceerde medicijnen is niet meer verkrijgbaar of dreigt dat te worden, terwijl de import van andere farmaceutische producten is gestopt of zeer sporadisch is geworden; sommige defecte medische apparatuur kan niet worden gerepareerd vanwege een gebrek aan reserveonderdelen, enzovoort.

Momenteel zijn de operaties van meer dan 100.000 mensen – waaronder 12.000 kinderen en bijna 6.000 kankerpatiënten – geannuleerd of voor onbepaalde tijd uitgesteld.

Deze wijdverspreide tekorten dwingen tot rantsoenering van behandelingen en – ingrijpend genoeg – tot het prioriteren van zorg.¹ Bovendien bemoeilijkt het gebrek aan transport de verplaatsing van zowel patiënten als zorgverleners aanzienlijk. Veel professionals die ervoor hebben gekozen om in Cuba te blijven om hun volk te dienen, melden een stijging van de sterftecijfers – de eerste sinds 1959 (de Covid-19-pandemie uitgezonderd) – als direct gevolg van de blokkade. De eerst getroffenen zijn onder andere premature baby’s in couveuses, pasgeborenen die een operatie nodig hebben, vrouwen tijdens de bevalling, vrouwen die een borstamputatie hebben ondergaan, ouderen aan de beademing, patiënten op de intensive care en/of patiënten met kanker, nierfalen of chronische ziekten, evenals iedereen met aanvankelijk lichte aandoeningen die in het ziekenhuis aankomt met ernstige complicaties als gevolg van uitdroging of ondervoeding, infecties door een gebrek aan antibiotica of gebrekkige hygiëne, vertraagde behandeling door gebrek aan vervoer, enzovoort.

Momenteel zijn de operaties van meer dan 100.000 mensen – onder wie 12.000 kinderen en bijna 6.000 kankerpatiënten – geannuleerd of voor onbepaalde tijd uitgesteld. Het is duidelijk dat de Amerikaanse regering heeft besloten een heel land, en in de eerste plaats de meest kwetsbare leden ervan, tot de dood te veroordelen. Wie kan zo’n straf met een zuiver geweten verdragen?

Nieuwe verscherping embargo

In mei, vervolgens opnieuw in juli en nogmaals in augustus 2026 vaardigde D. Trump nieuwe presidentiële decreten uit die het toch al meedogenloze handels- en financiële embargo tegen Cuba verder aanscherpten. Dit resulteerde in een verbod voor bedrijven in een reeks strategische sectoren (zoals energie, mijnbouw, metallurgie, bouw en financiële dienstverlening) om economische relaties aan te knopen met entiteiten die afhankelijk zijn van de Cubaanse staat – en met name die behorende tot de Grupo de Administración Empresarial (Bedrijfsadministratiegroep), die wordt beheerd door het ministerie van de Revolutionaire Strijdkrachten en een groot deel van de economie, inclusief het toerisme, overziet.

Deze decreten treffen ook buitenlandse bedrijven, omdat de Amerikaanse autoriteiten zichzelf extraterritoriale jurisdictie hebben toegekend, wat betekent dat hun rechtsregels ook buiten het nationale grondgebied van toepassing zijn. Weigering om hieraan te voldoen zou leiden tot de inbeslagname van bezittingen van deze bedrijven op Amerikaans grondgebied. Uit angst voor dergelijke represailles hebben verschillende buitenlandse investeerders in Cuba, met name in de hotel- en cruisesector, hun activiteiten op het eiland gestaakt.

Daarnaast heeft de Amerikaanse regering ook aangekondigd dat ze de leiders van het Instituto Cubano de Amistad con los Pueblos (ICAP, Cubaanse Instituut voor Vriendschap met de Volkeren) zal aanklagen vanwege hun “nauwe ideologische banden met subversieve individuen” binnen linkse bewegingen in de Verenigde Staten en de rest van de wereld. Verder werd op 29 juli 2026 een rechtszaak aangespannen op grond van Titel III van de Helms-Burton Act van 1996 bij de federale rechtbank van het District of Columbia in Washington tegen het Cubaanse staatsbedrijf Unión Eléctrica (UNE), dat onder het ministerie van Energie en Mijnbouw valt, en Energas, een joint venture (met Canadees kapitaal). In een tijd waarin het eiland wordt verstikt door een felle blokkade, willen de eisers in deze zaak, die zich presenteren als de “wettelijke eigenaren” van de Compañía Cubana de Electricidad, de voorganger van UNE, schadevergoeding eisen voor de “confiscatie” van deze activa in 1960.

Blokkeren van noodhulp

Medio februari 2026 arriveerde noodvoedselhulp voor het eiland vanuit Mexico. Op 31 maart meerde een Russische olietanker, die eindelijk de blokkade doorbrak, aan in Matanzas, ten oosten van de hoofdstad, met zo’n 100.000 ton ruwe olie (730.000 vaten) aan boord. Sindsdien heeft geen enkele tanker, van welke nationaliteit dan ook, Cuba bereikt; daarom heeft geen enkele andere staat het tot nu toe aangedurfd om het onrechtvaardige bevel van de Amerikaanse regering te trotseren. Dit is de verschrikkelijke realiteit van de huidige wereldorde. Deze orde kan niet standhouden. Ze moet veranderen.

Begin augustus 2026 blokkeerde de druk vanuit Washington nog steeds duizenden containers met voedsel en medicijnen in verschillende havens van Caribische landen rondom Cuba.

Intussen verstikt ze Cuba. De Chinese autoriteiten hebben inderdaad tienduizenden tonnen rijst en elektrische apparatuur ter waarde van tientallen miljoenen dollars (waaronder zonnepanelen) naar het eiland gestuurd, in overeenstemming met de verklaringen die president Xi Jinping eind januari 2026 daarover had afgelegd. Ook Colombia, onder leiding van G. Petro, stuurde donaties. Vertegenwoordigers van VN-organisaties in Havana hebben echter hun spijt geuit over het feit dat ze hun noodhulp niet konden distribueren vanwege de blokkade. Begin augustus 2026 blokkeerde de druk vanuit Washington nog steeds duizenden containers met voedsel en medicijnen in verschillende havens van Caribische landen rondom Cuba.

Ondanks de blokkade leverde deze olielevering vanuit Rusland op 31 maart 2026 – de eerste (en enige) sinds de laatste geregistreerde import uit Venezuela op 9 januari – slechts een kort commentaar van D. Trump op: “Geen probleem!” Diezelfde Trump had echter eerder verklaard dat hij “noch Rusland, noch China” op Venezolaanse bodem wilde zien, zijn nieuwe invloedssfeer in Latijns-Amerika. De Verenigde Staten voeren momenteel een permanente militaire oorlog om de dominantie van hun gigantische financiële oligopolieën, hun wereldwijde controle over natuurlijke hulpbronnen en hun hegemonie over het wereldwijde kapitalistische systeem dankzij de suprematie van de petrodollar (nog even) te verlengen.

Het is dan ook niet verwonderlijk dat ze vandaag opnieuw de Cubaanse Revolutie aanvallen en een einde willen maken aan het voorbeeld dat deze vertegenwoordigt: een voorbeeld van waardigheid, verzet, moed en weerstand. Want in tegenstelling tot monetaire reserves of grondstoffen is de kracht van ideeën onuitputtelijk. En de diep ethische ideeën van solidariteit en rechtvaardigheid die deze Revolutie altijd heeft verdedigd en blijft verdedigen, samen met zoveel eerlijke en genereuze mannen en vrouwen over de hele wereld, zijn de ideeën die de mensheid hebben gemaakt tot wat ze is. Belegerd, gemarteld en sterk verzwakt, blijft Cuba, ondanks alles, met de geschiedenis meemarcheren.

De huidige energieblokkade ontneemt het Cubaanse volk essentiële middelen voor hun overleven. Ze eist onmetelijke offers, onrechtvaardig lijden en ondraaglijke ontberingen. Het moet onmiddellijk en onvoorwaardelijk eindigen. Door de rechten op voedsel en gezondheid van een hele bevolking, en daarmee hun recht op leven, aan te vallen, leiden de schadelijke gevolgen van deze unilaterale dwangmaatregelen, die voedselonzekerheid creëren en opzettelijk de toegang tot gezondheidszorg belemmeren, zoals sommige deskundigen hebben gesteld, tot een “stille genocide” – zonder bommen.²

Kalm en vastberaden Cubaanse reactie

In elk geval reageren de Cubaanse leiders op hun eigen kalme en vastberaden manier, zoals ze al decennia doen, door de verdediging van de onafhankelijkheid van het land te combineren met de wil om het revolutionaire proces voort te zetten en woorden van vrede en vriendschap aan het Amerikaanse volk te richten. Hoewel ze een normalisering van de betrekkingen tussen beide staten wensen, herhalen ze dat nationale soevereiniteit en het voeren van binnenlands beleid (inclusief beslissingen over de deelname van de particuliere sector aan de economie) niet onderhandelbaar zijn – zelfs nu de Amerikaanse regering aandringt op de terugkeer van het neokoloniale kapitalisme naar het eiland.

De Cubaanse leiders reageren op hun eigen kalme en vastberaden manier door de verdediging van de onafhankelijkheid van het land te combineren met de wil om het revolutionaire proces voort te zetten.

De keuzes van het Cubaanse volk, dat zijn recht op ontwikkeling opeist en zich identificeert met het socialisme, moeten worden gerespecteerd. Het is niet het socialisme dat verantwoordelijk moet worden gehouden voor de problemen waarmee Cuba kampt, maar de niet-verklaarde oorlog die het imperialisme het land heeft opgelegd. Het eiland betaalt een hoge prijs voor zijn verzet tegen het imperialisme.³ Net als het embargo dat het heeft verergerd, is de energieblokkade, naast wreed en crimineel, ook onmenselijk.

Geconfronteerd met deze algemene straf, blijven de Cubanen handelen zoals ze kunnen, zo goed als ze kunnen: door solidariteit, zowel intern – door het delen van wat ze hebben – als extern – zoals blijkt uit de internationale medische missies die onlangs naar Venezuela (na de aardbevingen in juni vorig jaar) en Mozambique zijn gestuurd, onder andere. Het collectieve verzet van dit volk is heroïsch. Cuba kreunt momenteel onder het gewicht van ontbering en lijden, maar het breekt niet. Het geeft zich niet over. Wat ons betreft, wij zijn het land onze onwankelbare, actieve en dringende steun verschuldigd. Het bouwen aan een andere wereldorde is onze plicht.

Dit is een overname van een verklaring opgesteld voor mondelinge presentatie door het Centre Europe-Tiers Monde (CETIM, Europe-Third World Centre), een niet-gouvernementele organisatie met algemene waarnemersstatus bij de Economische en Sociale Raad van de VN, tijdens de zitting van de VN-Mensenrechtenraad in Genève in september 2026. De titel en tussentitels zijn van de LAVA-redactie. De oorspronkelijke titel van de verklaring is: “Verdedig Cuba en eis de opheffing van de Amerikaanse energieblokkade en het embargo”.

1. Zie: https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/06/us-sanctions-against-cuba-are-endangering-lives-and-must-be-lifted. (8 juni 2026).
2. Zie: https://news.un.org/es/story/2026/08/1541782 (6 augustus 2026).
3. Lees: Herrera, R. (2025), A People’s History of Cuba: 1492-Present, Palgrave Macmillan, New York.